Από που και γιατί - Προλετάριος

 Σύμφωνα με το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, προλετάριος είναι ο μισθωτός εργάτης, που δεν έχει δικά του μέσα παραγωγής και που το εισόδημά του προέρχεται αποκλειστικά από την πώληση της εργατικής του δύναμης. Ετυμολογικά η λέξη είναι άμεσο δάνειο από την ιταλική proletario < λατινική proletarius  όπου proles = απόγονος

Ο όρος αρχικά χρησιμοποιήθηκε με υποτιμητική έννοια, μέχρι που ο Κάρολος Μαρξ και ο Φρίντριχ Ένγκελς τον χρησιμοποίησαν ως έναν κοινωνιολογικό όρο για να αναφερθούν στην εργατική τάξη. Στην αρχαία Ρώμη  ο προλετάριος, ανήκε στην κατώτερη οικονομική τάξη, δεν φορολογείτο, διότι δεν είχε εισοδήματα, και υπηρετούσε την πατρίδα μέσω των απογόνων του, τους οποίους προσέφερε ως στρατιώτες.

 Σύμφωνα με το Ρωμαϊκό Δίκαιο αν και οι προλετάριοι αποτελούσαν κοινωνική τάξη επίσημα αναγνωρισμένη δεν είχαν το δικαίωμα ψήφου. Με τον χρόνο όμως σιγά – σιγά και ειδικά με τους συνεχείς πολέμους των Ρωμαίων στην Ανατολή άρχισε να αναγνωρίζεται περισσότερο η μεγάλη προσφορά τους στην πολιτεία. Επί εποχής μάλιστα του Ρωμαίου στρατηγού Γαΐου Μάριου (157 – 86 π.Χ.) , του επικαλούμενου "Τρίτου ιδρυτή της Ρώμης", οι προλετάριοι αποτελούσαν τη βασική πηγή στρατολόγησης ανδρών του ρωμαϊκού στρατού. Στη σύγχρονη εποχή ο όρος καθιερώθηκε από το Κομμουνιστικό Μανιφέστο που γράφτηκε στις αρχές του 1848 και κλείνει με την ιστορική φράση: « προλετάριοι όλου του κόσμου, ενωθείτε». O κοινωνικοπολιτικός όρος Προλεταριάτο  χρησιμοποιείται σήμερα για να οριοθετήσει μια από τις κοινωνικές τάξεις. 

Στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία ο όρος αυτός δεν υφίσταται ως χαρακτηρισμός κοινωνικής τάξης και έτσι με τον χρόνο στον Μεσαίωνα ο όρος προλετάριος χρησιμοποιούταν χαλαρά και γενικά με περιφρόνηση. Με τον γενικό αυτό χαρακτήρα έφθασε μέχρι τον 19ο αιώνα με νόημα όμως που ποίκιλλε ανάλογα με το πώς έκρινε ή θεωρούσε καθένας τον κοινωνικά "χαμηλότερο". Κριτήρια που λαμβάνονταν υπόψη την εποχή εκείνη ήταν διάφορα, όπως: βαθμοί ένδειας, εξαθλίωσης, οκνηρίας, βαριάς χειρωνακτικής εργασίας, αμάθειας, εγκληματικότητας κ.ά. 

Ως προλεταριοποίηση σήμερα ορίζουμε την κοινωνική και οικονομική υποβάθμιση ατόμων ή κοινωνικών στρωμάτων και την μετατροπή τους σε προλετάριους. Και τέλος ο μαρξιστικός όρος λούμπεν προλεταριάτο όπου λούμπεν σημαίνει στη γερμανική κουρέλι: περιγράφει το τμήμα του προλεταριάτου που λόγω της πλήρους εξαθλίωσής του βρίσκεται στο κοινωνικό περιθώριο και δεν έχει αναπτύξει ταξική συνείδηση.

Από πού και γιατί - ευθύνη

  Με τη λέξη ευθύνη ορίζουμε την υποχρέωση από μια θέση που κατέχει κάποιος να ανταποκριθεί σε ορισμένη εντολή, καθήκον ή υπόσχεση, αλλά και την υπαιτιότητα για όποια αρνητική εξέλιξη που έχει να κάνει με δόλο ή αμέλεια. Στην αρχαία Ελλάδα η εύθυνα, από το ρήμα ευθύνω, ήταν ένας θεσμός της αθηναϊκής δημοκρατίας που υποχρέωνε κάθε δημόσιο αξιωματούχο στο τέλος της θητείας του  να λογοδοτήσει δημόσια για τα πεπραγμένα του. Ο πολίτης που ασκούσε αυτόν τον δημόσιο έλεγχο ήταν ο εύθυνος -ενώ ο ελεγχόμενος αξιωματούχος ο υπεύθυνος. Ταξιδεύοντας προς τη ρίζα της λέξης φτάνουμε στο ρήμα είμι  του οποίου όλοι οι τύποι της οριστικής -είμι, εί, είσι, ίμεν, ίτε, ίασιν- χρησιμοποιούνται ως μέλλων του ρήματος έρχομαι, με τη σημασία θα έρθω, θα πάω. Τα θέματα του είμι είναι δύο, ει με έψιλον γιώτα, το ισχυρό και ι, γιώτα, το ασθενές. Από το ασθενές θέμα έχουμε πολλά παράγωγα.  Ι-τός,  είναι αυτός που μπορείς να τον διαβείς, ο αμαξιτός, ο βατός σε άμαξες, ο προσ-ιτός και ο απρόσ-ιτος. Επίσης

Εισ-ι-τήριο, εξ-ι-τήριο, ί-της (τολμηρός), ι-ταμός (θρασύς),ανεξ-ι-τηλος, αυτός που δεν σβήνεται, δεν ξεθωριάζει με το πέρασμα του χρόνου ή με ανθρώπινη επέμβαση και ι-θύς που είναι ιωνικός τύπος του επιθέτου ευθύς, δηλαδή ίσιος, ντόμπρος ευθύς χαρακτήρας. Ιθύς, ευθύς είναι αυτός που μιλάει στα ίσια χωρίς περιστροφές ή υπεκφυγές.  Η μετοχή ενεργητικού ενεστώτα του ρήματος ἰθύνω, ο ιθύνων είναι λόγιο αρχαιοπρεπές δάνειο που διαχρονικά περιγράφει αυτόν  που κατευθύνει, που καθοδηγεί, που είναι αρχηγός ή επικεφαλής και φυσικά έχει την ευθύνη. Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε στο νεολογισμό, τη σύνθετη λέξη «ανευθυνοϋπεύθυνος» που έπλασε η λαϊκή θυμοσοφία  για να στηλιτεύσει όσους ενώ κατέχουν θέση ευθύνης,  προσπαθούν με κάθε τρόπο να αποφύγουν την ανάληψη οποιασδήποτε ευθύνης. Τέλος το πλέον συνηθισμένο λάθος στη χρήση των λέξεων που συγκροτούν την ομάδα των παραγώγων τού ευθύνω σχετίζεται με τα ουσιαστικά ευθύνη και υπευθυνότητα. Το ουσιαστικό υπευθυνότητα δεν είναι συνώνυμο της ευθύνης, δηλώνει  τη συναίσθηση της ευθύνης, την απόλυτη επίγνωση και τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την ευθύνη.

Η Απώλεια είναι μόνιμη

 

 

 Nothing is permanent. Η Απώλεια είναι μόνιμη... Η στάχτη στη βιβλιοθήκη. Ψάχνω για φωτογραφία του. Έχω πολλές. Δε βρίσκω καμία. Κάτι κλαδιά που αχνοφαίνονται και λίγη στεριά, ένας λοφίσκος που κατηφορίζει στα χείλια του ορίζοντα, θάλασσα πλατιά, ένα σημάδι μαύρο, βάρκα ίσως... Κι ο ουρανός απέραντος κι αναποφάσιστος, περιορισμένος στο κάδρο, τις ύστατες αχτίδες ρουφά ανάμεσα απ' τα αχρησμοδοτημένα σύννεφα που  αντιγράφουν το χρώμα του νερού, ιπτάμενα αθώα ερπετά, κι ύστερα like και καρδούλες και δάκρυσα γαμώτο, κι ένιωσα ενοχές, γιατί άργησα να κλάψω, κι ύστερα  πάλι για τον λάθος λόγο... κοιμόμουνα. Δεν έχω ακόμα αποφασίσει για το κατηγορητήριό μου, κι εσύ μου λες πως θύμωσες με  την ανάρτησή μου. Κι εγώ θύμωσα κι έκλαψα... Επιτέλους.
. 

Από που και γιατί - Παροιμιακές φράσεις από τη Μυθολογία

 Παροιμιακή φράση είναι η φράση που ειπώθηκε ή γράφτηκε για ορισμένη περίπτωση και που χρησιμοποιείται έκτοτε ευρύτερα για άλλες παρόμοιες περιπτώσεις. Η Ελληνική μυθολογία, από τις πλουσιότερες πηγές παροιμιακών φράσεων που συναντάμε στον καθημερινό μας λόγο, είναι γεμάτη από μύθους που περιγράφουν  ανθρώπινες συμπεριφορές, άλλοτε πιο γενναίες και αξιοθαύμαστες σκιαγραφώντας ήρωες, και άλλοτε αμφιλεγόμενες και κατακριτέες από τους Θεούς, οι οποίες τελικά καταδικάζονται σε παραδειγματική τιμωρία. Το κέρας της Αμάλθειας, το μήλον της Έριδος, η πέτρα του Σίσυφου, το μαρτύριο του Τάνταλου, ο πακτωλός χρημάτων και
πολλές ακόμη παροιμιακές φράσεις από την Ελληνική μυθολογία  πλουτίζουν το λεξιλόγιο μας προσφέροντάς μας παραδείγματα προς μίμηση ή αποφυγή. Ο  παραμυθάς της Αρχαιότητας  Αίσωπος είναι ένας από τους μεγαλύτερους χορηγούς παροιμιακών φράσεων. "Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα" λέμε σ αυτόν που καυχιέται για ανύπαρκτα κατορθώματα... Επισημαίνοντας πως η ποιότητα υπερτερεί της ποσότητας  "Ένας αλλά λέων" απάντησε το λιοντάρι στην αλεπού που κοκορευόταν πως τα παιδιά που κάνει είναι πολύ περισσότερα, ενώ εκείνο κάνει μόνο ένα. «Σὺν Ἀθηνᾷ καὶ σὺ χεῖρα κίνει» λέμε  σε όσους τα περιμένουν όλα από το θεό ή την τύχη, χωρίς να κάνουν τίποτα οι ίδιοι σε μια δύσκολη στιγμή. Στον Αισώπειο μύθο η φράση  ειπώθηκε σε κάποιο πλούσιο Αθηναίο ναυαγό, ο οποίος, αντί να επιχειρήσει να κολυμπήσει ώστε να σωθεί, έκανε δεήσεις στη θεά Αθηνά να τον γλιτώσει. Και βέβαια "σπεύδε βραδέως" γιατί γελάει καλύτερα, όποιος γελάει τελευταίος, όπως γύρισε και είπε η χελώνα στον λαγό όταν τερμάτιζε πρώτη Στον… κλασσικό και ίσως πιο δημοφιλή μύθο του Αισώπου  

"Ο κόσμος όπου αισθάνομαι πιο άνετα, είναι ο Ελληνικός μύθος", έλεγε ο Αλμπέρ Καμύ. Ο Βολτέρος θεωρούσε πως "Η Μυθολογία είναι η πρωτότοκη αδελφή της Ιστορίας". 

Τέλος, για τον Αμερικανό θεωρητικό της Μυθολογίας Loseph Cambell,

ο μύθος είναι το μυστικό άνοιγμα μέσα από το οποίο οι ανεξάντλητες ενέργειες του σύμπαντος διαχέονται στην ανθρώπινη αντίληψη.

Από πού και γιατί - Αίολος

 Το όνομα Αίολος στην Ελληνική μυθολογία μας παραπέμπει κυρίως σε δύο μορφές, στον γιο του Ποσειδώνα και πατέρα των 12 ανέμων που τους  κρατούσε  μέσα στον ασκό του και τους άφηνε μετά από εντολή του Δία, και στον Αίολο της Θεσσαλίας, γενάρχη των Αιολέων. Από αυτόν κατάγονταν οι Αιολείς, που μαζί με τους Ίωνες, τους Αχαιούς και τους Δωριείς, θεωρούνται οι τέσσερεις προγονικές φυλές που συναποτέλεσαν τον κύριο κορμό  των Ελλήνων. Ο Ασκός που κρατούσε τους ανέμους μας είναι γνωστός απ' την Οδύσσεια κι έχει περάσει στο καθημερινό μας λεξιλόγιο  για να περιγράψει την άστοχη κίνηση από την οποία προέκυψαν πολλές καταστροφές. Στο ταξίδι προς την Ιθάκη ο Οδυσσέας με τους συντρόφους πέρασε από την Αιολία, όπου ο Αίολος τον φιλοξένησε και τον βοήθησε να συνεχίσει το ταξίδι του. αυτός Έκλεισε όλους τους ανέμους σε ένα ασκί και άφησε μόνο τον ούριο Ζέφυρο να πνέει ευνοϊκά. Με τη βοήθεια του Ζέφυρου ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του έφτασαν πολύ κοντά στην Ιθάκη. Αλλά κάποια στιγμή που ο Οδυσσέας αποκοιμήθηκε, οι σύντροφοί του άνοιξαν το ασκί, νομίζοντας ότι έχει χρυσάφι, και άφησαν ελεύθερους όλους τους ανέμους. Η θύελλα που  έστειλε τον Οδυσσέα πίσω στο νησί του Αιόλου, ο οποίος όμως δεν δέχτηκε να τον βοηθήσει και πάλι, τιμωρώντας τον για την ασέβεια των συντρόφων του.Η απληστία και η περιέργεια των συντρόφων που νόμισαν ότι ο Αίολος του είχε δώσει μαλάματα, χρυσάφι και ασήμι και άλλους θησαυρούς, τους οδήγησε στο καταστροφικό άνοιγμα του ασκού του Αιόλου. Έτσι λοιπόν για όποιον δρα με τρόπο που προκαλεί ανεξέλεγκτες συνέπειες, λέμε Άνοιξε τον ασκό του Αιόλου και με την ίδια περίπου συχνότητα, συναντάμε στον καθημερινό λόγο και την πληθυντική εκδοχή, δηλαδή τους ασκούς του Αιόλου που κάποιοι τον θεωρούν πιο παραστατικό για να τονίσουν το μέγεθος της συμφοράς. Οι γνώμες των ειδικών διίστανται για το πια εκδοχή είναι πιο δόκιμη, με τους περισσότερους όμως να καταλήγουν πως καμμιά από τις δύο δεν είναι λάθος. Το θέμα είναι είτε τον ασκό έιτε τους ασκούς, όπως και το κουτί της Πανδώρας  να μη τα ανοίγουμε. Το κοκτέιλ απληστίας και περιεργείας, έχει τις περισσότερες φορές τραγικές συνέπειες.

Από πού και γιατί - Χημεία

 

Με τη χημεία θα ασχοληθούμε σήμερα. Η Χημεία  είναι η θεμελιώδης, Φυσική επιστήμη,  η οποία ερευνά και μελετά τα χημικά στοιχεία και τις χημικές ενώσεις που αποτελούνται από άτομα, μόρια και ιόντα, επίσης τη σύνθεση, τη δομή, τις ιδιότητες, και τη συμπεριφορά τους, καθώς και τις αλλαγές που υφίστανται κατά τη διάρκεια  αντιδράσεων με άλλες ουσίες.  Λεξιλογικά η χημεία παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Στο Ετυμολογικό Λεξικό Χημικών Όρων στο λήμμα Χημεία με ήτα έψιλον γιώτα διαβάζουμε πως: "Η χημεία εικάζεται ότι προέρχεται από την αρχαία αιγυπτιακή λέξη κεμ (= μαύρος), διότι ως τέχνη και επιστήμη συνδέθηκε με την Αίγυπτο, που ονομαζόταν Μαύρη Γη. Υπέρ της εκδοχής αυτής συνηγορεί ο Ζώσιμος ο Πανοπολίτης, σύμφωνα με τον οποίο ο πρώτος των τεχνών λεγόταν Χημεύ(ς) (στην αιγυπτιακή γραφή: «Chêmi»)". Ο Νίκος Σαραντάκος στο ιστολόγιό του "οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία", χωρίς να απορρίπτει αυτήν την εκδοχή την οποία και αναφέρει, θεωρεί επικρατέστερη την άποψη ότι η ρίζα της λέξης βρίσκεται στη λ. χυμός ή χύμα με ύψιλον. Πράγματι στα πρωτοβυζαντινά κείμενα βρίσκουμε τη γραφή χυμεία με ύψιλον καθώς οι πρώτες ενασχολήσεις αφορούσαν τη φαρμακευτική χρήση των χυμών των προσμείξεών τους και των αφεψημάτων. Στη συνέχεια οι Αλεξανδρινοί αλχημιστές   ονόμασαν kimiya  την φιλοσοφική λίθο που αναζητούσαν κι επίσης kimiya, την τέχνη της αναζήτησής της. Με το άρθρο αλ η λέξη πέρασε στα λατινικά ως alchimia, και από εκεί στις νεότερες ευρωπαϊκές γλώσσες (alchemy, alchimie, κτλ.) απ’ όπου επέστρεψε μετά απ' όλες αυτές τις περιπέτειες και στα ελληνικά ως αντιδάνειο.  Η λέξη αλχημεία με την πάροδο του χρόνου έχασε την αίγλη της.  Σήμερα, ιδιαίτερα στον πληθυντικό χρησιμοποιείται με την αρνητική σημασία της δόλιας  ενέργειας ή συμπεριφοράς για την επιτυχία κάποιου σκοπού, (έκανε κάτι αλχημείες, ούτε που τις κατάλαβα, και κατάφερε να πάρει τη δουλειά), αλλά και για την παραπλάνηση  με στόχο παραπληροφόρηση (Η αντιπολίτευση καταγγέλλει ότι η Κυβέρνηση ότι με «με στατιστικές αλχημείες» προσπαθεί να εμφανίσει την ανεργία μειωμένη. Η σημερινή ονομασία “Χημεία”, “Chemistry”, καθώς και η πρώτη αναφορά σαν ξεχωριστή επιστήμη που την διαχωρίζει από την
Αλχημεία και τους αλχημιστές εμφανίστηκε πρώτη φορά το 1661 με την δημοσίευση του επιστημονικού βιβλίου “The Sceptical Chymist” από τον Robert Boyle ο οποίος θεωρείται ως ο ιδρυτής της σύγχρονης χημείας.

Από πού και γιατί - Βόμβα

 Δυστυχώς τον τελευταίο καιρό ακούμε καθημερινά, όλο και πιο συχνά από τις ειδήσεις για βομβαρδισμούς, καταστροφές και θύματα μεταξύ των οποίων, άμαχοι και παιδιά. Από το 1914 που ξέσπασε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, ο πρώτος βιομηχανοποιημένος μαζικός πόλεμος, δόθηκε το έναυσμα για τον πιο φονικό αιώνα στην Παγκόσμια Ιστορία. 

Έκτοτε μέχρι σήμερα δεν έχουν υπάρξει παρά μόνο μικρά διαλείμματα, χωρίς βομβαρδισμούς. Η Σμύρνη Το Περλ Χάμπορ, η Δρέσδη, η Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, η Κορέα, το Βιετνάμ, το Αφγανιστάν, η πάλαι ποτέ Γιουγκοσλαβία, το Ιράκ η Δαμασκός, η Παλαιστίνη, η Λιβύη έχουν κατά καιρούς μετατραπεί σε πεδία βολής θανατηφόρων βομβών με τις γνωστές τραγικές συνέπειες. Στις μέρες μας εκτός από την Ουκρανία, βόμβες πέφτουν και στην Υεμένη και στη Συρία και στην Παλαιστίνη και μέχρι την εσπευσμένη αποχώρησή τους  από το Αφγανιστάν, τον Αύγουστο του 21, οι Αμερικανοί πρόλαβαν να ρίξουν δεκάδες χιλιάδες βόμβες. 

Λεξιλογώντας
τώρα, η βόμβα είναι λόγια υπερδιόρθωση της ιταλικής λέξης μπόμπα που προέρχεται από την λατινική λέξη bombous, της οποίας η ρίζα είναι η ελληνική ηχομιμητική λέξη βόμβος.  Η βόμβα λοιπόν,  είναι ένα ακόμα αντιδάνειο.  Δώσαμε στους Λατίνους τον βόμβο, και πήραμε πίσω βόμβες και βομβαρδισμούς. Στην σύγχρονη εποχή, ο ήχος των βομβαρδισμών δεν έχει καμία απολύτως σχέση με το βουητό που παράγουν τα έντομα. Αν και αυτό που προηγείται των εναέριων βομβαρδισμών από τις υπερπτήσεις των βομβαρδιστικών πριν να καταλήξει στον ολέθριο, καταστροφικό και θανατηφόρο πάταγο της έκρηξης είναι ένας μακάβριος βόμβος. Μεταφορικά τέλος, να επισημάνουμε πως δεν βομβαρδιζόμαστε μονο από βόμβες, αλλά και από την τηλεόραση με διαφημίσεις και από όλα τα μέσα ενημέρωσης με τεράστιες ποσότητες πληροφοριών, που λόγω του ογκου και της ταχύτητας με την οποία μεταδίδονται αδυνατούμε τις περισσότερες φορές να διακρίνουμε κατά πόσο είναι αληθείς και να ελέγξουμε την ακρίβειά τους.

Από πού και γιατί - Ύβρις

 Για να περιγράψουμε την κακοβουλία, την αυθάδεια από αίσθηση δύναμης, την προσβλητική ενέργεια, την παραβίαση, την βεβήλωση, την καταπάτηση η πιο δόκιμη λέξη είναι η "Ύβρις". Διαχρονικό δάνειο από την Αρχαία Ελληνική η "Ύβρις" επιβιώνει στο λεξιλόγιο μας ως λόγιος τύπος της βρισιάς αλλά και με την αρχική της σημασία αρκετές φορές χρησιμοποιείται και στην εποχή μας, σε πιο προσεγμένο επίπεδο λόγου, με την αρχαιοελληνική σημασία της για να χαρακτηρίσει ανάλογες αλαζονικές συμπεριφορές συνανθρώπων μας, δηλαδή της αλαζονείας, της περιφρόνησης του μέτρου. Για την ετυμολογία της λέξης οι περισσότεροι γλωσσολόγοι συμφωνούν πως ή Ύβρις συντίθεται  από το επίθετο βριαρός / βαρύς /ισχυρός, εύρωστος, ρωμαλέος και την πρόθεση  υπέρ. Υπάρχει και η άποψη πως το πρώτο συνθετικό είναι η λέξη υς με ύψιλον, το αγριογούρουνο.

Η αντίληψη σχετικά με την ύβρη και τις συνέπειές της παρουσιάζεται στην αρχαιότερή της μορφή, με το σχήμα ὓβρις→ἂτη→νέμεσις→τίσις οι αρχαίοι πίστευαν πως η «ὕβρις»  προκαλούσε την επέμβαση των θεών, και κυρίως του Δία, που έστελνε στον υβριστή την «ἄτην» δηλαδή το θόλωμα, την τύφλωση του νου. Αυτή με τη σειρά της οδηγούσε τον υβριστή σε νέες ύβρεις, ώσπου να διαπράξει μια πολύ μεγάλη α-νοησία,να υποπέσει σε ένα πολύ σοβαρό σφάλμα, το οποίο προκαλούσε την «νέμεσιν» την οργή και εκδίκηση δηλαδή των θεών, που επέφερε την «τίσιν», δηλ. την τιμωρία και τη συντριβή/καταστροφή του.

Ο Ντέιβιντ Όουεν γιατρός Νευρολόγος και  πολιτικός, που είχε διατελέσει υπουργός εξωτερικών της Μεγάλης Βρετανίας, στο βιβλίο του με τίτλο “Ασθενείς ηγέτες στην εξουσία. Πόσο οι αρρώστιες επηρέασαν τους πολιτικούς τα τελευταία 100 χρόνια”, καταγράφει μαζί με άλλες νοσηρότητες, μια διαταραχή της συμπεριφοράς ορισμένων πολιτικών , που περιγράφεται ως το “σύνδρομο της ύβρεως”. Το σύνδρομο αυτό αποκτά μεγάλη σημασία, αφού οι ηγέτες οι οποίοι πάσχουν από αυτό ,επηρεάζουν τις τύχες των λαών τους, αλλά και άλλων λαών , πολλές φορές καθοριστικά.  Σύμφωνα με τον Όουεν, ο ηγέτης που έχει το σύνδρομο της ύβρεως:

-Θεωρεί τους πολίτες απλώς ένα πεδίο πού ασκεί την εξουσία του.

.- Επιλέγει ενέργειες και δράσεις που ευνοούν την εικόνα του αυτή στον Λαό.

-Ταυτίζει τον εαυτό του με το κράτος ή ακόμα και με το έθνος!

-Στις δημόσιες ομιλίες του μιλάει σαν μεσσίας, εκθειάζοντας τις ενέργειές του .

-Αγνοεί τις υποδείξεις και τις παρατηρήσεις του περιβάλλοντός του, αφού πιστεύει ότι έχει το αλάθητο και το προνόμιο να γνωρίζει μόνο αυτός την αλήθεια.

- Έχει υπερβολική αυτοπεποίθηση. Και τελικά χάνει την επαφή με την πραγματικότητα.

Απορία

 

Από πού και γιατί* - Νερό

 Νερό

«Μὴν ἀμελήσετε.

Πάρτε μαζί σας νερό.

Τὸ μέλλον μας θὰ ἔχει πολλή ξηρασία...» 

μας προειδοποιούσε ο ποιητής Μιχάλης Κατσαρός πριν από σαράντα χρόνια…

Το νερό είναι η περισσότερο διαδεδομένη χημική ένωση στην επιφάνεια της Γης, καλύπτοντας το 70,9% του πλανήτη. απαντάται και στις τρεις κοινές καταστάσεις της ύλης : στερεή ως πάγος και χιόνι, υγρή (νερό πηγών, ποταμών, θαλασσών) και αέρια (υδρατμοί στην ατμόσφαιρα), ενώ συνήθως με μορφή πάγου υπάρχει και σε άλλους πλανήτες (και δορυφόρους) του ηλιακού συστήματος. Είναι απαραίτητο σε όλες τις γνωστές μορφές ζωής στον πλανήτη μας. Οι άνθρωποι και τα ζώα έχουν στο σώμα τους 55-78% νερό (κατά βάρος), ενώ φθάνει μέχρι και το 90% εκείνου των κυττάρων.

To δημώδες όνομα νερό είναι ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο αρχαίου επιθέτου και προέρχεται από τη βυζαντινή φράση νεαρόν ύδωρ το οποίο σήμαινε φρέσκο τρεχούμενο ύδωρ , η οποία με τη σειρά της προέρχεται από την αρχαία ελληνική φράση νήρον ύδωρ για το νερό. Από την επίσημη ονομασία ύδωρ έχουν προκύψει όλοι οι σχετικοί επιστημονικοί όροι, μεταξύ των οποίων και χημικοί, που χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα, όπως ένυδρο άλας, υδρογόνο (αυτό που γεννάει νερό), ενυδάτωση, αφυδάτωση και υδρόλυση, υδάτινος, υδατοκαλλιέργεια, υδατογραφία, υδατοκομία, υδατοσφαίριση, υδρατμός, υδραυλική.

Πάρα πολλές είναι και οι ιδιωματικές και παροιμιακές φράσεις στις οποίες πρωταγωνιστεί το νερό, θα αναφέρω μερικές από τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες , παραλείποντας αρκετές μιας κι χρόνος μας είναι περιορισμένος και

σηκώνει πολύ νερό η κουβέντα.

Ρίχνω νερό στο κρασί μου λέμε όταν συμβιβαζόμαστε.

δεν δίνει του αγγέλου του νερό κι από την πέτρα βγάζει νερό, ο φιλάργυρος,

είναι του γλυκού νερού, αυτός που έχει την ιδιότητα, η τον τίτλο αλλά δεν έχει τα βιώματα και προσόντα να την υποστηρίξει, πιο χαρακτηριστική ολόκληρη η φράση: Καπετάνιος του γλυκού νερού.

Πήγε στη βρύση και νερό δεν ήπιε, αυτός που την τελευταία στιγμή απέτυχε να ολοκληρώσει το έργο του, το έμαθε νεράκι, ο μελετηρός, πίνω νερό στ’ όνομα αυτού που πραγματικά εκτιμώ, μοιάζουν σαν δύο σταγόνες νερό, τα δίδυμα. σαν τα κρύα τα νερά, η νεαρά της διπλανής πόρτας. ήπιε το αμίλητο νερό, αυτός που αρνείται να δώσει οποιαδήποτε πληροφορία, έβαλε το νερό στ' αυλάκι, αυτός που επιδέξια χειρίστηκε μια κατάσταση. Ενώ αντίθετα έκανε μια τρύπα στο νερό ,αυτός που παρά τις προσπάθειές του, δεν κατάφερε τίποτα. Τέλος γιατί κι ο χρόνος μας πιέζει, τάραξε τα λιμνάζοντα ύδατα, ο καινοτόμος, ο επαναστάτης, ο νεωτεριστής.

*Από πού και γιατί - Η Προμηθεϊκή θέση

 Στο στόμα του Προμηθέα θέτει ο Αισχύλος τα εξής:

«…μή τοι χλιδῇ δοκεῖτε μηδ᾽ αὐθαδίᾳ

σιγᾶν με· συννοίᾳ δὲ δάπτομαι κέαρ,

ὁρῶν ἐμαυτὸν ὧδε προυσελούμενον.

καίτοι θεοῖσι τοῖς νέοις τούτοις γέρα

τίς ἄλλος ἢ ᾽γὼ παντελῶς διώρισεν; 
ἀλλ᾽ αὐτὰ σιγῶ· καὶ γὰρ εἰδυίαισιν ἂν 
ὑμῖν λέγοιμι· τἀν βροτοῖς δὲ πήματα 
ἀκούσαθ᾽, ὥς σφας νηπίους ὄντας τὸ πρὶν 
ἔννους ἔθηκα καὶ φρενῶν ἐπηβόλους...» (436 – 444)

Μην το θαρρείτε ξιπασιά μου ή περηφάνια 

που δε μιλώ· μες στη βουβή τη συλλογή μου

σπαράζομαι να βλέπω αυτή μου την κατάντια. 

Κι όμως, στο βάθος, σε ποιον άλλο παρά εμένα

χρωστούνε οι νέοι αυτοί θεοί τις τιμές που 'χουν;

Μ' αυτά τ' αφήνω, κι είναι περιττό να κάνω 

λόγο, γιατί τα ξέρετε· τώρα τα πάθη 

των ανθρώπων ν' ακούσετε, πώς, ενώ πρώτα 

σαν τα μωρά ήταν, νου τους έβαλα και φρένες· …

μετάφραση: Ι. Γρυπάρη

Η άρνηση του Προμηθέα να υποταχθεί, τον οδηγεί στην δημιουργία.

Το δίδαγμα της Αισχύλειας τραγωδίας είναι ότι ο άνθρωπος αμφισβητεί την ουσία της εξουσίας των υπέρτερων δυνάμεων και εξεγείρεται για να προσφέρει.

Η Προμηθεϊκή θέση αποτελεί κατάφαση του κόσμου και μάχη για τη βελτίωσή του. Τα ίδια συναισθήματα οδηγούν και τον Ηρακλή στους άθλους του. Και πέρα από το μύθο, στην πραγματικότητα πλέον, τον Πλίνιο τον πρεσβύτερο με τίμημα τη ζωή του, να φτάσει μέχρι τον κρατήρα του Βεζουβίου, για να παρατηρήσει το φαινόμενο από κοντά και να διασώσει φίλους του, οδηγώντας τους από την ακτή του κόλπου της Νεαπόλεως που είχαν εγκλωβιστεί, στις Σταβίες.

Από την άλλη μεριά, πέρα από τις φιλοσοφικές μυθικές και ηρωικές προσεγγίσεις, έχουμε το άγχος της καθημερινότητας για τη σωτηρία(;) της ολοένα υποβαθμιζόμενης ζωούλας μας.  Αλλά το άγχος, η απογοήτευση και η παραίτηση, δεν είναι στάση ζωής, είναι άρνηση. Δεν είναι φιλοσοφικό δόγμα, ούτε τρόπος και νοοτροπία. Οδηγεί  στον εγωκεντρισμό που «γλιστράει» στον αυτοοικτιρμό.

Αυτός που δεν βλέπει στην πρόκληση της μοίρας, το κάλεσμα του αγώνα, μένει στάσιμος και προσκολλημένος στο φόβο που παραλύει, παραμυθιάζεται πως τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει, γιατί απλώς αρνείται την πραγματικότητα που πάντα ρεί . Κι αν σε κάποιο διανοητικό επίπεδο κατανοεί την υπέρτατη κι αξεπέραστη αλήθεια της προσωρινότητας, βιωματικά εμμένει στην ψευδαίσθηση που του προσφέρουν τα παραθυρόσκυλα της κυβερνητικής προπαγάνδας, που συνεχώς παπαγαλίζουν τη νεοφασιστοφιλελέ καραμέλα: πως «τα μέτρα είναι μονόδρομος» και πως «θα ‘ρθουν καλύτερες μέρες» που όλοι θα απολαύσουμε αποχαυνωμένοι και καθηλωμένοι στον αναπηρικό μας καναπέ. Η ελευθερία ως έννοια είναι τόσο πλατειά που σου δίνει το δικαίωμα να απεμπολήσεις ακόμα και την ελευθερία σου.  Ποτέ όμως δεν μπορείς να απεμπολήσεις την ευθύνη της επιλογής σου.

Ο καιρός δεν είναι με το μέρος κανενός και «κανείς άνεμος δεν είναι ούριος αν δεν ξέρεις που πηγαίνεις».