Κυριακή 21 Ιανουαρίου 2024

Ου παντός πλειν ες Κόρινθον

 Στην ελληνική Μυθολογία για την κυριαρχία της Κορίνθου ανταγωνίζονταν δύο θεοί:

Ο Ήλιος (Απόλλωνας) και ο Ποσειδώνας. Με τη μεσολάβηση του εκατογχειρα Βριάρεως συμβιβάστηκαν, παίρνοντας ο Απόλλωνας τον Ακροκόρινθο και ο Ποσειδώνας τον Ισθμό.

Κατόπιν ο Απόλλωνας παραχώρησε τα δικαιώματά του στην Αφροδίτη.

 Πρώτη ονομασία της πόλεως ήταν «Εφύρα», από το όνομα της κόρης του Ωκεανού, που ήταν η πρώτη μυθική βασίλισσα της Κορίνθου.

 Το όνομα είναι ενδεικτικό της τοποθεσίας όπου ευρίσκεται η Αρχαία Κόρινθος,

από όπου τα πάντα «εφορά» (=βλέπει).

· Κόρινθος ονομάστηκε αργότερα από τον ομώνυμο υιό του Δία (ο Κόρινθος).

· Ο Όμηρος αποκαλεί την Κόρινθο, «Εφύραν» και «Αφνειόν» (= πλούσια, εύφορη).

· Η προϊστορική μυθολογική περίοδος της Κορίνθου συνδέεται με πολλούς πανελλήνιους μύθους και ήρωες.

Το 629 ένας εκ των επτά σοφών της Ελλάδας ο Περίανδρος  διαδέχτηκε τον πατέρα του στο θρόνο της Κορίνθου Επί των ημερών του η Κόρινθος σημειώνει τη μεγαλύτερη ακμή της, που παρατείνεται μέχρι

 τους Περσικούς πολέμους. Τα γράμματα και οι τέχνες ανθούν, η ναυσιπλοϊα και το εμπόριο αναπτύσσονται.

Η Κόρινθος αναδεικνύεται σε θαλασσοκράτειρα δύναμη με δύο λιμάνια (των Κεγχραιών και του Λεχαίου)

 και ιδρύει αποικίες στην Ιταλία, στην Ιλλυρία (Απολλωνία), στη Σικελία και στην Κέρκυρα.

«Ου παντός πλειν εις Κόρινθον», είχε επισημάνει ο Στράβων, δεν μπορεί δηλαδή ο καθένας να ταξιδέψει και πολύ περισσότερο να ζήσει στην Κόρινθο . Γιατί η Κόρινθος στην ελληνική και στην ρωμαϊκή της φάση ήταν ''αφνειός'' δηλαδή πλούσια. Απαιτούσε έξοδα και ήταν πρόκληση για παρεκτροπές. "Eις την αρχαίαν κόρινθον υπήρχεν μέγας αριθμός ιερειών  της Αφροδίτης.Αύται ελκύουσι τους ξένους πραματευτάς αφανίζουσιν εν ολίγαις ημέραις μίαν ολόκληρον αποσκευήν"σήμειωνε ο Ρήγας Βελεστινλής στο σύγγραμμά του Νέος Ανάχαρσις.  

 Το έτος 196 π.Χ. η Κόρινθος γίνεται έδρα της Αχαϊκής Συμπολιτείας και ορθώνεται ως εμπόδιο στα συμφέροντα της Ρώμης.

Το 146 π.Χ. μετά την ήττα των Ελλήνων στη Λευκόπετρα (δίπλα στον Ισθμό),

 η Κόρινθος καταστρέφεται ολοσχερώς από τον Ρωμαίο στρατηγό Λεύκιο Μόμμιο.

 Για έναν περίπου αιώνα απαγορευόταν η εγκατάσταση ανθρώπων στα ερείπιά της.

Έτσι έσβησε κατά τον Κικέρωνα το «Lumen totius Graeciae»

(το φως όλης της Ελλάδας).


Δευτέρα 8 Ιανουαρίου 2024

FRIENDSHIPS

 


Ποδόσφαιρο

Ποδόσφαιρο

Με λέξεις από το βασιλιά των σπορ, το ποδόσφαιρο θα ασχοληθούμε σήμερα.

Και ξεκινάμε από τη σέντρα όπου στήνεται η μπάλα για να ξεκινήσει το παιχνίδι.

Η Σέντρα προέκυψε από μεταφορά του αγγλικού center, στην ουσία, όμως, είναι αντιδάνειο ελληνικής λέξης. Οι Λατίνοι δανείστηκαν το ελληνικό “κέντρον” και το μετέτρεψαν σε centrum. Aπό τους Λατίνους το δανείστηκαν και οι Άγγλοι μετατρέποντας το σε center. Aπό τα Αγγλικά δανειστήκαμε, στις αρχές του αιώνα τη δική μας λέξη. Αυτούσια μεταφορά από την αγγλική είναι και οι λέξεις σέντερ μπακ (κεντρικός αμυντικός), σέντερ φορ (centre fore: κεντρικός επιθετικός)

Μπάλα: Προέρχεται από το Ιταλικό palla, διαλ.: balla, αρχαία γερμ: bal. Στα ελληνικά αποδίδεται ως σφαίρα και απ΄ εδώ σχηματίστηκαν οι λέξεις: ποδόσφαιρο καλαθοσφαίριση, υδατοσφαίριση κ.ά.

Πάσα: η μεταβίβαση. Από τα Λατινικά μας έρχεται τούτη η λέξη < passare: περνώ. Στα Ελληνικά βρίσκουμε και τις λέξεις: πασάρω, πασάρισμα, πασούλα, πασίτσα, πασαδόρος.

Το Πέναλτι, η τιμωρία, στα Αγγλικά, η εσχάτη των ποινών στο ποδόσφαιρο, έχει κι αυτό ελληνική προέλευση. Πρόκειται για ένα, ακόμα, αντιδάνειο και παράγεται από το αρχαίο ελληνικό: ποινή> λατ. Poena> poenalis> poenalitas > αγγλ. Penalty

γκολ < αγγλ. Goal, αρχικά δήλωνε το σημείο που καταλήγει μία διαδρομή. Με την ποδοσφαιρική σημασία μαρτυρείται στην Αγγλική από το 1548. Στα ελληνικά αποδίδεται με τη λ. “τέρμα”

Σκορ: το αποτέλεσμα ενός αθλητικού αγώνα score< αρχ, αγγλ. scora: χαράσσω, μετρώ με βάση τις χαρακιές

σουτ: στα ελληνικά η βολή από το αγγλικό shoot< πυροβολώ, εκτοξεύω (σουτάρω, σουτάκι, σουτάρα, σουτέρ)

Ντέρμπι

Η άκλιτη λέξη ντέρμπι προέρχεται από την αγγλική πόλη Derby (κεντρική Αγγλία, πρωτεύουσα της επαρχίας Ντερμπισάιρ, 230.000 κατοίκους. Προφέρεται: ντάρμπι)Ο ΧΙΙ κόμης του Ντέρμπι, ο Edward Stanley, στο μακρινό 1780, οργάνωνε ιππικούς αγώνες, οι οποίοι είχαν κεντρίσει το ενδιαφέρον (αλλά και το πάθος) όλων των φιλίππων. Μάλιστα, ο ιππικός αγώνας ήταν το γεγονός της χρονιάς στο Ηνωμένο Βασίλειο και ονομαζόταν The Derby. Έτσι, έμεινε το όνομα του σε οποιονδήποτε αγώνα είναι ιδιαίτερης σημασίας, ή προσελκύει φανατικούς.

Παρασκευή 5 Ιανουαρίου 2024

Δυστυχώς επτωχεύσαμεν

 Διαχρονικά επίκαιρο δυστυχώς το «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν»! 

Τα λόγια αυτά φέρεται να είπε ο Χαρίλαος Τρικούπης στις 10 Δεκεμβρίου 1893 από το βήμα της Βουλής προς τους βουλευτές. Και λέω «φέρεται» γιατί πουθενά στα πρακτικά της Βουλής της εποχής δεν αναφέρεται τέτοια φράση. Φυσικά το νόημα αυτών που είπε συνοψίζονταν στις δύο αυτές λέξεις.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που η Ελλάδα βίωνε κάτι τέτοιο, 

Το 1827 η ελληνική κυβέρνηση αδυνατώντας να αποπληρώσει τα δυο δάνεια της ανεξαρτησίας με τους εξαιρετικά απεχθείς όρους τους οδηγήθηκε στην πτώχευση.

Το 1843 η οικονομική κατάσταση ήταν χάλια και η χώρα αδυνατούσε να πληρώσει τις δόσεις από το δημόσιο χρέος. Οι «εγγυήτριες» δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία) αρνήθηκαν να
δώσουν την τρίτη δόση του δανείου του 1832, έτσι ο βασιλιάς Όθωνας υποχρεώθηκε να κηρύξει πτώχευση και άρχισε να αναζητεί καινούριο δάνειο.  

Μετά ακριβώς από 50 χρόνια ο πρωθυπουργός Χαρίλαος Τρικούπης ανακοίνωσε στους εμβρόντητους βουλευτές στις 10 Δεκεμβρίου 1893 την αδυναμία της χώρας να εκπληρώσεις τις δανειακές της υποχρεώσεις. Η παράδοση λέει πως τελικά είπε τη περίφημη φράση «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν»! Μέχρι το 1898 είχαμε οδηγηθεί στον Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο (ΔΟΕ) όπου οι πιστωτές της χώρας δέσμευσαν τα σημαντικότερα από τα δημόσια έσοδα έναντι του χρέους της χώρας.

Σημειώνεται ότι παρόμοια επίσης φράση, ελαφρά παραλλαγμένη, χρησιμοποίησε και ο Ελευθέριος Βενιζέλος, όταν με την φράση του «τελικώς επτωχεύσαμεν» τον Μάιο του 1932, η κυβέρνησή του θα κηρύξει για άλλη μια φορά πτώχευση της Ελλάδας, κάτω από το υψηλό χρέος του εξωτερικού δανεισμού, επικαλούμενος ακόμη και τη Μικρασιατική Καταστροφή, που είχε σημειωθεί δέκα χρόνια πριν, αλλά και τη διεθνή οικονομική ύφεση από το Κραχ του 1929.

Σήμερα που  η  «επικοινωνία» της παραπληροφόρησης  ωραιοποιεί τις καταστροφές, η λέξη πτώχευση έχει αντικατασταθεί  στο λεξιλόγιο αυτών που την επιβάλλουν, μονολεκτικά από το ασαφές ουδέτερο, «μνημόνιο», περιφραστικά από τον ευφημισμό, «πρόγραμμα οικονομικής αναπροσαρμογής» και στη γλώσσα της αγοράς από τον όρο  PSI (αγγλικά: Private Sector Involvement, ελληνικά: Συμμετοχή του Ιδιωτικού Τομέα),


Τρίτη 2 Ιανουαρίου 2024

Τώρα

Το "τώρα" και το "πάντα" αλληλοπεριχωρούνται αλληλοαναιρούμενα  στο "είμαι".

Αυτό που είμαι τώρα δεν ήμουν πάντα, ήμουν αλλιώς. 

Όμως πάντα ήμουν αυτό που είμαι.

Μήπως δεν είμαι; όμως το "τώρα" υπάρχει πάντα.

Και πάντοτε είναι τώρα, συμπιεσμένο απ' τις συμπληγάδες του χρόνου μέχρι ανυπαρξίας.

Πιέζομαι αφόρητα.-


Κυριακή 31 Δεκεμβρίου 2023

ΣΑΡΑΝΤΑ (ΡΑΔΙΟ)ΚΥΜΑΤΑ


Η απρόσεκτη κόρη του Δον Χουάν με δύο πικάπ απογειώθηκε
και χωρίς νυχοκόπτη
στον Αστερισμό του Ωρίωνα κατευθύνθηκε κι από εκεί
ως το θερινό τρίγωνο που με εντολή άνωθεν έδυσε 

Σας είπα να μην παίζετε με τα κουμπιά την τελευταία στιγμή.
Η Μαίρη δώρο Μπάρτσελορ στο διάδρομο του Δημαρχείου.
Άυλη κληρονομιά εκ του πατρός εκπορευόμενη λέξεις ταξιδιάρες
 Βραχέα μεσαία και fm κάτω απ' το μαξιλάρι
 Στις γειτονιές της Ελλάδας το επικοινωνώ αμετάβατο άνθισε αλληλεγγύη, 
σκιά αεροπλάνου σαν χάδι ζευγάρωσε με τη σκιά του τρένου
Ραδιοδρόμιο απογείωσης, Μαύρο πολύχρωμο,
γνωριστήκαμε στο σκοτάδι, 
ψαχουλεύοντας πρόσωπα,
 αγγίξαμε τόξα ουράνια
 και στις καθημερινές αγωνίες μας,
 γίναμε φίλοι και σύντροφοι.  
Σαράντα χρόνια, σαράντα κύματα, χαρμολύπη.

Δευτέρα 27 Νοεμβρίου 2023

Φόβος

 Ο Φόβος είναι φυσικό, κοινό συναίσθημα. Όλοι φοβόμαστε.

Το στοίχημα είναι ποιος θα ελέγξει το φόβο και θα τον διαχειριστεί προς όφελός του.

Ο Φόβος είναι το παραισθησιογόνο της εξουσίας, κι η ελπίδα, πως αυτό που φοβάσαι και βλέπεις να συμβαίνει στο διπλανό σου, δεν θα συμβεί σε σένα, ένα από τα συμπτώματά του.
Ο Φόβος είναι εργαλείο χειρισμού συνειδήσεων, η εξουσία τον χρησιμοποιεί για να σε παραλύσει και να παραμορφώσει την πραγματικότητα που αρνείσαι να δεις γιατί ελπίζεις.
Δεν υπάρχει ελπίδα χωρίς φόβο, ούτε και φόβος χωρίς ελπίδα. Στο κασελάκι της Πανδώρας μια φρούδα ελπίδα μας παραμυθιάζει αδιαμεσολάβητα.
 Ο δικός μας φόβος μπροστά στην καταστροφή, δεν την αποτρέπει, την επισπεύδει.
Η εποχή της πλαστής ευδαιμονίας μαζί με τις ψευδαισθήσεις της τελείωσε.
Η αποχαυνωμένη από τη συνταγή του life style  κοινωνία, ανήμπορη να αντιδράσει παρακολουθεί από τον αναπηρικό καναπέ τα κατορθώματα του Batman και… ελπίζει.
 Η Μικροαστική καταστροφή  συντελείται επιτυχώς με τη συνταγή Σοκ και Δέος. Η Υγεία, η Παιδεία, η  Κοινωνική Πρόνοια, θυσιάζονται στο βωμό του «Υγιούς Ανταγωνισμού». Οτιδήποτε «δημόσιο» απαξιώνεται και προκρίνεται το «ιδιωτικό». Η Δημοκρατία μετατρέπεται σε κενό γράμμα. Για να περιγράψουμε το πολίτευμά  μας καταφεύγω στη νεολεξία  και προτείνω τον όρο «Ιδιωτικοκρατία».
Ως πότε θα ιδιωτεύουμε;  Ως πότε θα πότε θα παραμένουμε idiots που τους κυβερνούν οι ιδιώτες και ιδιοτελή συμφέροντά τους;  
Στην τραγωδία που βιώνουμε ο από μηχανής θεός δεν θα παρουσιαστεί με γερανό απ’ έξω. Μέσα μας καθεύδει, σκεπασμένος από  τα συντρίμμια της προστασίας της εργασίας, της συλλογικής μνήμης, της αξιοπρέπειας. Ήρθε η ώρα να τον ξυπνήσουμε για να μαζέψουμε τα κομμάτια μας, για να ξανασταθούμε στα πόδια μας, να βρούμε επί τέλους  τη χαμένη μας αυτοπεποίθηση, υπερηφάνεια και αυτοεκτίμηση. 
Θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία.   

Σάββατο 25 Νοεμβρίου 2023

Μεσσιανισμός

 Με τον όρο Μεσσιανισμός χαρακτηρίζεται γενικότερα το σύνολο των παραδόσεων που ανέπτυξαν διάφοροι λαοί, οι οποίες και αποτέλεσαν ή συνεχίζουν να αποτελούν πίστη για την έλευση κάποιου Λυτρωτή - με την έννοια του Μεσσία -, ως απεσταλμένου από τον Θεό της πίστεώς τους, που θα τους απαλλάξει από διάφορα δεινά. Η λέξη εμφανίζεται στα τέλη του 19ου αι. και αποτελεί μεταφορά στην ελληνική του γαλλικού messianisme (-isme =-ισμός), που σχηματίστηκε από την ελληνιστική λέξη Μεσσίας που με τη σειρά της αντλεί την καταγωγή της από το εβρ. Masiah που σημαίνει χρισμένος με λάδι).

 Η πίστη  στην ύπαρξη ή στη μελλοντική παρουσία ενός «μεσσία» - Υπεράνθρωπου, ενός σωτήρα σε θρησκευτικό και κατ’ επέκταση σε εθνικό, πολιτικό ή κοινωνικό επίπεδο, δηλ. σ’ ένα πρόσωπο με εξαιρετικές ικανότητες (= «χαρισματικό ηγέτη»), το οποίο, όπως πιστεύεται, θα λυτρώσει το λαό ή το έθνος από τα προβλήματά του.

 Ο μεσσιανισμός δεν περιορίζεται στη θρησκεία. Διαποτίζει ως αντίληψη  και ως προσδοκία (= μεσσιανική νοοτροπία, μοιρολατρική τάση) τον πολιτικό και κοινωνικό βίο κάποιων λαών, κατεξοχήν της Ανατολής, η ζωή (κοινωνική, πολιτική, πολιτιστική) των οποίων παρουσιάζεται  συχνά  τραγικά υποδεέστερη.

 Δημιουργεί άτομα ανασφαλή και ψυχολογικά εξαρτημένα, άβουλα, πειθήνια όντα - δηλ. «υπηκόους» και όχι «ενεργούς πολίτες» - ευνοεί την επικράτηση αυταρχικών – ολοκληρωτικών καθεστώτων, αδρανοποιεί τη σκέψη και την κριτική στάση και, κατ’  αυτό τον τρόπο, υποβιβάζει την αξία και αυτονομία του ανθρώπου ως ελεύθερου και αυτεξούσιου όντος.

Τέτοιες αντιλήψεις απαντώνται συνηθέστερα από θρησκευτικούς συγγραφείς - ερευνητές που άλλοτε προσδιορίζουν σαφώς τον χρόνο της έλευσης του αναμενόμενου Μεσσία και άλλοτε, τις περισσότερες φορές, με συγκεχυμένο προσδιορισμό με αοριστίες και αλληγορίες.

Ειδικότερα ο Μεσσιανισμός αναπτύχθηκε από Εβραίους συγγραφείς που ομιλούν σε μεγάλη έκταση για τον Μεσσία ως αναμενόμενο Σωτήρα που θα αποκαταστήσει το ιουδαϊκό έθνος. Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν στον Σωτήρα Δία όχι όμως σε μεσολάβηση ενός Μεσσία.

Μετά την ενανθρώπιση του Ιησού Χριστού, οι «πιστεύσαντες» - Χριστιανοί - έπαψαν να πιστεύουν σε άλλο Μεσσία, οι  “μη πιστεύσαντες” όμως Εβραίοι, διατήρησαν τις αντιλήψεις αυτές των προγόνων τους και εξακολουθούν ακόμα και σήμερα να εμμένουν σε παρόμοιες παραδόσεις αναμένοντας την έλευση του Μεσσία.

Πάντως και σήμερα ακόμη διατηρούνται και σε άλλους λαούς παρόμοιες μεσσιανικές ιδέες περί της έλευσης ενός μελλοντικού αναμορφωτή της ανθρωπότητας με διάφορες προεκτάσεις, άλλοτε διάσωσης και άλλοτε καταστροφολογίας, που πηγάζουν κυρίως κυρίως από την άγνοια, αλλά και τον πόθο μιας καλύτερης και δικαιότερης ζωής

Πέμπτη 23 Νοεμβρίου 2023

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΙΔΙΩΤΙΚΟΚΡΑΤΙΑ Ή ΙΔΙΩΤΙΚΟΑΡΧΙΑ; Τι λέει η Ακαδημία;

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΙΔΙΩΤΙΚΟΚΡΑΤΙΑ Ή ΙΔΙΩΤΙΚΟΑΡΧΙΑ; Τι λέει η Ακαδημία;





Οι έννοιες του δημόσιου και του ιδιωτικού, βρίσκονται στο προσκήνιο τελευταία και μάλιστα με μια ιδιότυπη μεροληψία που αποθεώνει ό,τι το ιδιωτικό και απαξιώνει κάθε τι δημόσιο.  
Ιδιώτη στην αρχαία Ελλάδα αποκαλούσαν αυτόν τον οποίο δεν συμμετείχε στα κοινά της πόλης, δεν έπαιρνε μέρος στις Συνελεύσεις ούτε αναλάμβανε αξιώματα όπως όφειλε κάθε Έλληνας πολίτης. Για τον Αρχαίο Έλληνα το να μην παραβρεθείς ήταν οκνηρία. Πρώτα ήσουν μέλος του κοινωνικού συνόλου και μετά άτομο. Κύριο μέλημά σου ήταν να ενδιαφέρεσαι για την κοινωνία. Μάλιστα όποιον δεν συμμετείχε του αφαιρούσαν τα πολιτικά δικαιώματα [κοινωνικός θάνατος δηλαδή],ακολουθούσε κατάσχεση της περιουσίας και τέλος η εξορία.   Ιδιώτης σήμερα είναι αυτός που δεν ασκεί δημόσιο λειτούργημα ή δεν είναι δημόσιος ή κρατικός υπάλληλος. Και τέλος με την επιστημονική (ιατρική) έννοια του όρου  σημαίνει αυτόν που πάσχει από ιδιωτεία, είναι δηλαδή πνευματικά ανάπηρος, ηλίθιος.
Η λέξη προέρχεται από το επίθετο της αρχαίας Ελληνικής  ίδιος (=ατομικός) και την παραγωγική κατάληξη –ώτης.
Στον αντίποδα δημόσιος είναι αυτός που ανήκει στο δήμο, στον λαό, στην κοινότητα, ο κρατικός, ο κοινός.
Η λέξη δημοκρατία αποτελείται από τα συνθετικά ‘δήμος’ (το σύνολο ή η συνέλευση των ανθρώπων που έχουν πολιτικά δικαιώματα) και ‘κράτος’ (δύναμη, εξουσία, κυριαρχία). Η λέξη ‘κράτος’ είναι μία απροσδόκητα σκληρή λέξη. Στις λέξεις ‘μοναρχία’ και ‘ολιγαρχία’ το δεύτερο συνθετικό ‘άρχω’ σημαίνει ‘κυβερνώ, οδηγώ, κυριαρχώ’. Είναι πιθανό ο όρος ‘δημοκρατία’ να επινοήθηκε από τους δυσφημιστές της που απέρριπταν την πιθανότητα μίας, ούτως ειπείν, ‘δημαρχίας’. Οποιαδήποτε κι αν ήταν η αρχική απόχρωση, ο όρος υιοθετήθηκε από τους Αθηναίους δημοκρατικούς. Η λέξη παρουσιάζεται στον Ηρόδοτο, που έγραψε μερικά από τα πρωιμότερα σωζόμενα γραπτά, αλλά ίσως δεν χρησιμοποιήθηκε πριν το 440-430 π.Χ. Δεν είναι σίγουρο ότι η λέξη χρησιμοποιήθηκε από τη στιγμή της γέννησης της δημοκρατίας, αλλά από το 460 π. Χ. γνωρίζουμε την ύπαρξη του ονόματος ‘Δημοκράτης’, που προφανώς δόθηκε από τους γονείς στο παιδί τους ως ένδειξη δημοκρατικής νομιμότητας.  Ο όρος δημοκρατία, πάντως, ουσιαστικά δηλώνει ‘το πολίτευμα εκείνο στο οποίο η εξουσία βρίσκεται στα χέρια της συνέλευσης των εχόντων πολιτικά δικαιώματα’.
Σήμερα θα ήταν πιο δόκιμο να ονομάσουμε το πολίτευμά μας ιδιωτικοκρατία, ή εναλλακτικά ιδιωτικοαρχία. Και ο καθένας ας επιλέξει τι σημαίνει γι αυτόν το πρώτο συνθετικό… Ο όρος αυτός θα μπορούσε κάλλιστα να καθιερωθεί  για να περιγράψει αμφίδρομα το πολίτευμα εκείνο στο οποίο η εξουσία βρίσκεται στα χέρια των ιδιωτών ,των εχόντων, και αυτοί που άρχονται είναι οι ιδιώτες οι idiots. 

Τρίτη 24 Οκτωβρίου 2023

Από πού και γιατί - Άγαλμα

  Η λέξη άγαλμα,  σήμαινε αρχικά κάθε τι που προκαλεί ευχαρίστηση, αλλά στη συνέχεια κατέληξε να σημαίνει, εξαιτίας της συνήθειας που είχαν οι αρχαίοι να στήνουν ομοιώματα των θεών προς τιμήν τους, κάθε ομοίωμα από μάρμαρο, ξύλο, μέταλλο ή πηλό που απεικόνιζε, είτε θεούς είτε ημίθεους. Η λέξη άγαλμα ετυμολογείται από το ρήμα αγάλλομαι (ευχαριστιέμαι αισθάνομαι ήρεμη και βαθιά χαρά, ευφραίνομαι). Όταν κάποιος κοιτάζει, θωρεί ένα καλλίμορφο άγαλμα η ψυχή νιώθει ευχαρίστηση, αγάλλεται δηλαδή. Και η θέαση του παρατηρούμενου επιφέρει αγαλλ – ίαση. Δηλ, όταν κοιτάζουμε ένα ευειδές αισθητικά άγαλμα -αλλά και οτιδήποτε ωραίο τέρπει τα μάτια μας-, η ψυχή μας της οποίας η υγεία συνάδει με την του σώματος υγεία, χαίρεται (αισθάνεται αγαλλίαση, ιάται, γιατρεύεται)

  Η σημασία της λέξης στα ομηρικά έπη είναι «κόσμημα», «στολίδι τών βασιλέων» Η ετυμολογία από το αγάλλομαι .επισημαίνεται  από τον Ησύχιο: «ἄγαλμα πᾶν ἐφ’ ᾧ τις ἀγάλλεται». Στον Ηρόδοτο και στους Αττικούς συγγραφείς σημαίνει «ομοίωμα προσφερόμενο σε κάποιο θεό», ενώ ο Ισοκράτης κάνει διάκριση μεταξύ ομοιωμάτων ανθρώπων (εικόνων) και ομοιώματος του Δία (αγάλματος). Τελικά η σημασία της λ. γενικεύεται ήδη στον Πλάτωνα και είναι ευρύτερη από τη σημασία. της λ. ἀνδριάς.

Στα νέα ελληνικά με τη λέξη άγαλμα ορίζουμε κάθε τρισδιάστατο γλυπτό και κάθε είδους ομοίωμα σκαλισμένο  σε μάρμαρο, σίδερο ή άλλο υλικό. Μεταφορικά έμεινε άγαλμα αυτός που εξεπλάγη από κάτι που είδε ή άκουσε και δεν το περίμενε με τίποτα. Επίσης ωραίος σαν άγαλμα είναι ο ευειδής, ο εξαιρετικά όμορφος με συμμετρικές, αρμονικές διαστάσεις. Την ακινησία  και όχι την αγαλλίαση που προκαλεί,  προτίμησαν ως ιδιότητα οι Λατίνοι και το αγαλμα έγινε  statutae, από το ίστημι,κι έτσι ακίνητο υιοθετήθηκε από όλες τις λατινογενείς γλώσσες:  statue στα αγγλικά, γαλλικα, γερμανικά statua στα ιταλικά, estatua στα Ισπανικά και πορτογαλικά, statuie στα ρουμανικά.

Κυριακή 22 Οκτωβρίου 2023

Από πού και γιατί - Βολονταρισμός

  Η φράση «Όταν θέλεις κάτι πάρα πολύ όλο το σύμπαν συνωμοτεί για να τα καταφέρεις» από τον εξαιρετικά υπερτιμημένο και πολυδιαβασμένο  «Αλχημιστή» του επίσης υπερτιμημένου Βραζιλιάνου συγγραφέα Paulo Coelho, έχει γίνει τα τελευταία χρόνια,  το σλόγκαν του παιδιάστικα αφελούς,  βολονταρισμού. Ο βολονταρισμός σύμφωνα με το λεξικό Larousse, είναι «η συμπεριφορά κάποιου, ή μιας ομάδας, που πιστεύει ότι μπορεί να αλλάξει τα γεγονότα μόνο με την θέλησή του», ή ακόμα «Δόγμα που επιβεβαιώνει την ανωτερότητα της θέλησης πάνω από τη λογική.» Ο βολονταρισμός, βουλησιαρχία στα ελληνικά, λόγιο δάνειο από τη γαλλική λέξη volontarisme που προήλθε  από το λατινικό voluntas: βούληση - θέληση, έχει δύο πρόσημα Υποστηρικτής του μεταφυσικού βολονταρισμού ήταν ο Γερμανός φιλόσοφος του 19ου αιώνα Άρθουρ Σοπενχάουερ .  Κατά την άποψή του, η βούληση δεν είναι συλλογισμός, αλλά μια παράλογη, ασυνείδητη παρόρμηση σε σχέση με την οποία η νόηση αντιπροσωπεύει ένα δευτερεύον φαινόμενο. Η θέληση κατά τον Σοπενχάουερ είναι στην ουσία η δύναμη στον πυρήνα όλης της πραγματικότητας. Στο ίδιο περίπου μήκος κύματος και ο Νίτσε ο οποίος στο έργο του "Η θέληση για εξουσία" (γερμανικά : der Wille zur Macht)  περιγράφει αυτό  πίστευε ότι ήταν η κύρια κινητήρια δύναμη στους ανθρώπους. Ωστόσο, η έννοια δεν ορίστηκε ποτέ συστηματικά στο έργο του Νίτσε, αφήνοντας την ερμηνεία της ανοιχτή σε συζήτηση. Στις ανθρώπινες σχέσεις μπορούμε να πούμε ότι βολονταρισμός είναι η ανάγκη ενός ατόμου να επιβάλλει στους άλλους τις επιθυμίες του και ασκήσει κυριαρχία επάνω του.  Στην αρνητική του εκδοχή ο όρος  βολονταρισμός σήμερα έχει πάρει την έννοια της επιθυμιοκρατίας, δηλαδή της ανεδαφικής πίστης ότι η θέληση είναι ικανή να μεταβάλει την πραγματικότητα και  είναι συνώνυμος με τον "ευσεβή πόθο" το wishful thinking που παρά την ψυχοθεραπευτική (αλλά ανεδαφική) αισιοδοξία που ενδεχομένως παρέχει, οδηγεί τις περισσότερες φορές σε αλλεπάλληλες νομοτελειακές απογοητεύσεις. αποτελεί το αυτοάνοσο της κοινωνίας σε παγκόσμιο επίπεδο, με την Ελλάδα στην κορυφή, σε μια ακόμα αρνητική πρωτιά. Η τυφλή πίστη ότι αρκεί η ισχυρή βούληση για την πραγματοποίηση της επιθυμίας αντί να ενισχύει τη δράση και την πρωτοβουλία, την αποκοιμίζει, οδηγεί στον εφησυχασμό και σε μια εν πολλοίς μοιρολατρική παθητικότητα που τελικά απομακρύνει από την επίτευξη του στόχου. η πραγμάτωση των επιθυμιών και η ικανοποίηση των φιλοδοξιών απαιτούν σχεδιασμό, κόπο, επιμονή, στρατηγική, τακτική, μελέτη των ισορροπιών, στάθμιση των εναλλακτικών, ενδεχομένως δε και τύχη. Η ισχύς της βούλησης, όσο σημαντική κι αν είναι δεν αρκεί από μόνη της.

  Σε αντίθεση με την κοινή πεποίθηση ακόμη και μεταξύ των μορφωμένων, ο Χάξλεϋ και ο Όργουελ δεν προφήτευσαν το ίδιο πράγμα. Ο Όργουελ προει...