Το μηδέν και το άπειρο -Ο κομισάριος και ο Γιόγκι

 

Το μηδέν ήταν η μεγάλη σπαζοκεφαλιά της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας γιατί παρέμενε στο ελεατικό ερώτημα: είναι δυνατόν το μη ον, δηλαδή το μηδέν να υπάρχει; Κι όμως «πολλά τα δεινά ουδέν ανθρώπου δεινότερο έστι…». Ίσως ο άνθρωπος και τη ψυχή του να μπορεί να μηδενίζει, μηδενίζοντας τη ψυχή των άλλων. Τα Άουσβιτς των Γερμανών και τα Γκουλάγκ των Σοβιετικών, δεν τα πρόφτασε ο Σοφοκλής.

Το άπειρο είναι το χωρίς πέρας, αυτό που δεν τελειώνει, αυτό που πάει παραπέρα κι από το τέλος: δηλαδή ο νους, η σκέψη, η ονειροπόληση, ο στοχασμός, αυτό που αποκαλούμε ψυχή, εσωτερικό μας κόσμο…

Το «Μηδέν και το Άπειρο» του Άρθουρ Κέσλερ (Arthur Koestler, άλλοι τον μεταφράζουν Καίστλερ) ήταν ο τίτλος του πορνογραφικού αναγνώσματος κάθε στρατευμένου φοιτητή, το κόκκινο πανί για κάθε κόκκινο κόμμα, τα κόκκινα αναμμένα λαμπάκια έξω από τα γραφεία. Κάθε ανάγνωση από φίλο ή μέλος και μια ματωμένη καρδιά.

Για τους βιαστικούς αναγνώστες, ο Κέσλερ δημοσίευσε και ένα σύντομο εκλαϊκευμένο δοκίμιο με τις γνωστές θέσεις του για τις κόκκινες εξουσίες, κυβερνητικές ή απλώς κομματικές. Τίτλος, «Ο κομισάριος και ο Γιόγκι», εκδόσεις, τότε ΓΑΛΑΞΙΑΣ (μετά νομίζω Κάκτος), ένα πράσινο βιβλιαράκι που περιείχε όλες τις ορατές συχνότητες του χρωματικού φάσματος. Ίσως και λίγες αόρατες, οι οποίες ήταν και αυτές που μας ταξίδευαν πιο μακριά. Αρκούσε να μπορεί να συντονιστεί κανείς.

O Άρθουρ αναφέρει στο δοκίμιο:

«Στο πλαίσιο της κοινωνικής εξίσωσης το άτομο παρουσιάζεται ταυτόχρονα ως μηδέν και ως άπειρο». Και παρακάτω παρομοιάζει την ανθρώπινη συμπεριφορά ως εκκρεμές που αιωρείται στο φάσμα του ουράνιου τόξου.  Ο κομισάριος που πιστεύει πως όλα τα προβλήματα, συμπεριλαμβανομένου και του οιδιπόδειου, λύνονται με την επανάσταση, βρίσκεται στο υπέρυθρο, το θερμότερο δηλαδή και με την πιο χαμηλή συχνότητα. Ο Γιόγκι, στο άλλο άκρο του φάσματος, το υψίσυχνο και ψυχρό υπεριώδες, πιστεύει  πως όλα τα προβλήματα, συμπεριλαμβανομένου και του αποχετευτικού, λύνονται με το διαλογισμό.

Που πάει να πει, ότι ο καθένας μέσα μας  μπορεί να έχει όχι μόνο έναν ρόλο, όχι μόνο τους δύο ακραίους ρόλους, του μηδενός και του απείρου, του κομισάριου και του γιόγκι αλλά προφανώς – και κυρίως – και όλους τους ενδιάμεσους. Αν αφήσουμε κατά μέρος ιστορικούς ντετερμινισμούς, ο καθένας μας είναι ελεύθερος στη ζωή να παίξει τον Άμλετ ή την Λαίδη Μάκβεθ, είναι ελεύθερος να συντονίζεται στη συχνότητα που επιθυμεί και ακόμη παραπάνω είναι ελεύθερος να απεμπολεί την ελευθερία του. Ποτέ, όμως, δεν μπορεί να απεμπολήσει την ευθύνη της επιλογής του.

Κομισάριος είναι εκείνος που έχει πάρει εντολή από κάποιον ανώτερο να ασκήσει για παροδικό χρονικό διάστημα τα καθήκοντα ανώτερου, ώστε να εκτελεστεί μιαν αποστολή. Είναι ο εκτελεστικός απεσταλμένος με άνωθεν εντολή.

Στη Γαλλική επανάσταση του 1789, οι υπουργοί της επαναστατικής κυβέρνησης ονομάζονταν κομισάριοι, αφού η αποστολή τους ήταν η εκτέλεση της λαϊκής εντολής, για όσο χρόνο έκρινε η Εθνοσυνέλευση.

Πολιτικός κομισάριος είναι θέση που δημιούργησε ο Λεωνίδας Τρότσκι το 1918, στο πλαίσιο του κόκκινου Στρατού, ώστε η στρατιωτική ιεραρχία να ελέγχεται από την πολιτική εξουσία. Οι κομισάριοι είχαν δικαίωμα επιβολής πειθαρχικών ποινών, μέχρι καθαίρεσης και διορισμού κατ’ ευαρέσκεια. Οι στρατιωτικές, και όχι μόνο, εκκαθαρίσεις του Στάλιν στηρίχτηκαν στους πολιτικούς κομισάριους, απεσταλμένους εντολοδόχους της εξουσίας.

Ο ρόλος τους ήταν η υπακοή στις κομματικές εντολές χωρίς «διαλογική συζήτηση» και μικροαστικές διανοουμενίστικες αντιρρήσεις. Το ατσάλινο χέρι του κόμματος πρέπει να μην τρέμει, να μη διστάζει, ο ιδιοκτήτης του να μην αμφιβάλει, να μην αναρωτιέται, να μην απορεί, να μη σκέπτεται. Η σκέψη και η δράση αλληλο-αποκλείονται.

Δράση κι απορία

Η σκέψη είναι απορία, σύμφωνα με τους αρχαίους. Ο Σωκράτης ήπιε το κώνειο χωρίς να έχει μάθει τίποτα ο φουκαράς παρ όλο που ρώταγε τον κάθε επαΐοντα. Πέθανε με τη σκέψη ότι δεν ήξερε τίποτα, έφυγε με όλες τις απορίες του άλυτες.

Η αμφιβολία σκοτώνει τον κομισάριο και όχι το κώνειο. Ο κομισάριος είναι όργανο. Εκτελεί, είναι δράση, πράττει γιατί είναι σίγουρος. Σίγουρος για το δίκαιο του Σκοπού. Για την εκπλήρωση του οποίου δεν απασχολείται ο ίδιος. Ο ίδιος, απλώς, εκτελεί εντολές, αυτός είναι ο σκοπός της ζωής του. Να λειτουργεί σωστά ο μηχανισμός (κομματικός, θρησκευτικός, κ.λπ.) να είναι περήφανος που έβαλε το μικρό του λιθαράκι στην εκπλήρωση της ιστορικής νομοτέλειας, χωρίς προσωπικές απορίες.

Ο γιόγκι είναι ο  μοναχός που επιδίδεται στο διαλογισμό. Απέχει όχι μόνο από τα κοινά, αλλά όσο μπορεί και από τις προσωπικές του ανάγκες και επιθυμίες. Βρίσκεται στο υπεριώδες ενώ ο κομισάριος στο υπέρυθρο κομμάτι του φάσματος. Η υπερδραστηριότητα του κομισάριου για την πραγματοποίηση αντιμέτωπη με την αταραξία του γιόγκι.

 

Ο γιόγκι προσηλώνει το βλέμμα και την προσοχή του στις ανεπαίσθητες κινήσεις του σώματος του, απορρίπτοντας προοδευτικά τις ανάγκες που τον συνδέουν ατομικά με τον εξωτερικά κόσμο. Στοχεύει στη σύνδεσή του με το Όλον, το Σύμπαν για να ξεφύγει από τα βάσανα της προσωπικής ζωής.

Κάπου εδώ συναντιέται με την ασκητική του κομισάριου, ερχόμενος από άλλο μονοπάτι. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι τα άκρα συναντώνται, ότι υπάρχει γέφυρα που τα συνδέει. Το ζήτημα δεν είναι απλό. Σημασία έχει και η διαδρομή, όχι μόνο ο τερματισμός.

Ο Κέσλερ προτείνει τη μέση οδό. Ένα μείγμα συμπεριφοράς. Στιγμές απόσυρσης και διαλογισμού και στιγμές δράσης.  Η ζωή κλίνεται στον ενεστώτα.

*Ο Άρθουρ Κέσλελ (1905 – 1983) γεννήθηκε και έζησε μέχρι το 1940 στη Βουδαπέστη, Βιέννη -στο Πανεπιστήμιο της οποίας φοίτησε- Παλαιστίνη, Παρίσι και Βερολίνο. Ασχολήθηκε μετά με τη δημοσιογραφία και πήγε στην Ισπανία ως ανταποκριτής της News Chronicle,,όπου και φυλακίστηκε από τις δυνάμεις του Φράνκο. Μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας από το 1931, αποποιήθηκε την ιδιότητα αυτή στα τέλη του 1938, μετά τις εμπειρίες που είχε και ειδικά μετά τις Δίκες της Μόσχας. Το 1940, ύστερα από πολλές περιπέτειες εγκαταστάθηκε στην Αγγλία και το 1941 εκδόθηκε το γνωστότερο βιβλίο του Darkness at Noon (ελληνικός τίτλος Το Μηδέν και το Άπειρο), Τον Μάρτιο του 1983 ο Κέσλερ -που υπέφερε από λευχαιμία και τη νόσο του Πάρκινσον και ήταν κηρυγμένος οπαδός της ευθανασίας- και η γυναίκα του Σύνθια αυτοκτόνησαν.

Αψίκορος

  "Αψίκορο" αποκαλούμε λογίως τον ευέξαπτο, τον οξύθυμο, αυτόν που "ανάβει και φορτώνει ασκαρδαμυκτί*.  Η λέξη "αψίκορος" ετυμολογείται από το άπτω και δεύτερο συνθετικό το κόρος. Η λέξη στην αρχαιότητα αναφερόταν  σ' αυτόν που χορταίνει γρήγορα,
αλλά και σ' αυτόν που αλλάζει γρήγορα ορέξεις και επιθυμίες.

Το ρήμα άπτω (=δένω, ανάβω, συνδέω, προσαρμόζω) είναι αβέβαιης ετυμολογίας με πιθανότερη προέλευση από την πρωτοινδοευρωπαϊκή ρίζα ap=αγγίζω. Το συναντάμε ως δεύτερο συνθετικό στα ρήματα: εξάπτω-εξάπτομαι, προσάπτω, συνάπτω, περιάπτω. Απτός είναι ο χειροπιαστός, αυτός που γίνεται αντιληπτός με τις αισθήσεις, κυριολεκτικά με την ομόρριζη αφή.

 

Το λήμμα κόρος συνδέεται με τον κορεσμό.  Ο κορεσμός δηλώνει την κατάσταση φυσικού ή χημικού συστήματος κατά την οποία ένα ορισμένο μέγεθος έχει αποκτήσει τη μέγιστη δυνατή τιμή.  Χρησιμοποιείται μεταφορικά για να περιγράψει την αίσθηση που ακολουθεί την πλήρη ικανοποίηση των ενστίκτων. Επίσης, μπορεί να σημαίνει βαρεμάρα ή την κούραση που προκύπτει από υπερβολική ποσότητα κάποιας δραστηριότητας. Σε υπερβολική ποσότητα, λέμε "κατά κόρον" (ad nauseam). Έτσι, αν έφαγες ή ήπιες κάτι κατά κόρον, σημαίνει πως το έκανες σε υπερβολικό βαθμό. 

  *ασκαρδαμυκτί= πολύ γρήγορα. Κυριολεκτικά= χωρίς να ανοιγολείσουν τα βλέφαρα

Ραστώνη

Για την έλλειψη δραστηριότητας, την τεμπελιά, τη ραθυμία, τη χαλάρωση, χρησιμοποιούμε συχνά τις τελευταίες δεκαετίες τη λέξη ραστώνη. Η «θερινή ραστώνη» ή η «καλοκαιρινή ραστώνη» είναι ένα από τα δημοσιογραφικά κλισέ που εύκολα επιλέγει όποιος θέλει να περιγράψει την πλήρη αδράνεια, τη χαλαρότητα που επικρατεί το καλοκαίρι και ειδικότερα τον Αύγουστο. 

Η λέξη είναι αρχαία και ετυμολογείται από τον υπερθετικό του επιθέτου  ῥᾴδιος, ῥᾳδία, ῥᾴδιον & ὁ, ἡ ῥᾴδιος, τό ῥᾴδιον (= εύκολος, πρόθυμος, απερίσκεπτος)

Συγκριτικός: ὁ, ἡ ῥᾴων, τὸ ῥᾷον

Υπερθετικός: ὁ ῥᾷστος, ἡ ῥᾴστη, τό ῥᾷστον.

 Στην αρχαιότητα, αρχικά, είχε κυρίως θετικές σημασίες. Σήμαινε την ευκολία, την απαλλαγή από κάτι δυσάρεστο, την απαλλαγή από τον πόνο. Για παράδειγμα στο πλατωνικό συμπόσιο, η ραστώνη της πόσεως, είναι η ανακούφιση από τις συνέπειες της οινοποσίας. Η λέξη πήρε επίσης και την έννοια του ελεύθερου χρόνου, αλλά σταδιακά εμφανίστηκαν και αρνητικές σημασίες, όπως της νωχέλειας και της νωθρότητας. Ο Δημοσθένης θεωρούσε ότι «η καθ’ ημέραν ραστώνη και ραθυμία» των συμπολιτών του ήταν απαράδεκτη μπροστά στη μακεδονική απειλή.

Οι αρνητικές σημασίες τελικά επικράτησαν τουλάχιστον στα περισσότερα σύγχρονα λεξικά.

  Για το πώς έγινε κλισέ πιθανότατα ευθύνεται ένα κείμενο που εμφανίστηκε στις Πανελλήνιες εξετάσεις του 2003 και έκανε αναφερόταν “στη ραστώνη της συνεχούς εναλλαγής καναλιών, (του ζάπινγκ)”. Η λέξη θεωρήθηκε άγνωστη και η επιτροπή των εξετάσεων χρειάστηκε, να δώσει διευκρίνηση για τη σημασία της Τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, τότε, έγραφαν για “Σφαγή των υποψηφίων”, καθώς αρκετοί μαθητές δεν είχαν καταλάβει τι σήμαινε η συγκεκριμένη λέξη.

Το ότι παραμένει και η θετική σημασία της λέξης μέχρι και σήμερα αποδεικνύεται από το ότι πολλά ξενοδοχεία και ταβέρνες την έχουν επιλέξει ως όνομα για να τονίσουν τις ειδυλλιακές διακοπές και τα υπέροχα γεύματα που προσφέρουν.

'Αλλωστε εκτός από τον ορισμό: "Κατάσταση κατά την οποία επικρατεί πλήρης αδράνεια, έλλειψη ζωτικότητας, ή ενεργητικότητας", το Μεγάλο Ηλεκτρονικό Λεξικό Νεοελληνικής Γλώσσας, ορίζει την "ραστώνη" και ως τον βίο, τη "ζωή που είναι τρυφηλή"  (με ανέσεiς). Τώρα το κατά πόσον είναι "ηδύ το μη πράττειν" των Αρχαίων Ελλήνων ή το Dolce far niente των Ιταλών  (η γλυκύτητα του να μην κάνεις τίποτα, γλυκιά αδράνεια) εξαρτάται από το αν το έχεις επιλέξει εσύ ή στο έχουν επιβάλει.

Αυθεντικός Αφέντης

 Σύμφωνα με το λεξικό Merriam-Webster, η αγγλική λέξη της χρονιάς 2023 ήταν  το «authentic», Το «authentic» (αυθεντικός -ή -ό) ήταν η λέξη που αναζητήθηκε περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη στις ΗΠΑ στην ψηφιακή έκδοση του λεξικού αγγλικών..

Η δημοφιλία της λέξης αυξήθηκε επειδή «η διαχωριστική γραμμή μεταξύ αληθινού  και ψεύτικου γίνεται όλο και πιο θολή», επισήμανε η συντακτική ομάδα, γεγονός που επιβεβαιώνεται  από το επόμενο λήμμα με τις περισσότερες διαδικτυακές αναζητήσεις, τη λέξη «deepfake», που χρησιμοποιείται για την τεχνολογία που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη που επιτρέπει την πειστική παραποίηση ηχητικών περιγραφών και τη δημιουργία ψευδών βίντεο τα οποία αναπαράγονται στα διάφορα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

αὐθεντικός-ή, -ό (αὐθεντικός, -ή, -όν) αυθέντης
1. έγκυρος, γνήσιος
2. αυτός που ανήκει ή αναφέρεται στον αυθέντη, τον άρχοντα
Αυτος+ίημι/αυτο-έντης/αυτέντης. Το ρήμα ίημι έχει μετοχή αορίστου είς-έντος με δασεία κι έτσι προκύπτει το αυθέντης. 

Στον Οιδίποδα Τύραννο (107)  όμως του Σοφοκλέους διαβάζουμε και τη λέξη αυτοέντης, που παραπέμπει στην πρωταρχική μορφή της λέξης ‘αυθέντης’. Και στις δυο περιπτώσεις, η σημασία της λέξης  δηλώνει αυτόν που φονεύει με τα ίδια του τα χέρια, τον φονιά και τον αυτόχειρα

Κι ενώ αρχικά η λέξη ‘αυθέντης’ δήλωνε τον οποιοδήποτε φονιά, σταδιακά απέκτησε τη σημασία του γαιοκτήμονα, του αφεντικού, του Κυρίου, του δουλοκτήτη Κυρίου: του δουλοκτήτη γαιοκτήμονα που ήταν και φονιάς, καθώς δεν είχε τον παραμικρό ενδοιασμό να σκοτώσει κάποιον δούλο του με τα ίδια του τα χέρια, χωρίς βέβαια να υποστεί καμία απολύτως κύρωση.

Στο επόμενο στάδιο η λέξη αυθέντης, εκτός από τη σημασία ‘πλούσιος, κτηματίας, απόλυτος Κύριος, άρχων, απεριόριστος δυνάστης, ιδιοκτήτης απέκτησε κι αυτήν του πρωτουργού  μιας πράξης, του διοικητή μιας  επαρχίας, του ανώτερου άρχοντα.

. Η αυθεντία αρχικά δήλωνε την ισχύ την οποία αποκτά κάποιος που είναι αυθέντης, Κύριος, αλλά και την ιδιότητα και το αξίωμα του Κυρίου. Και καθώς ο Κύριος είναι ο κάτοχος της γνώσης, η λέξη αυθεντία δηλώνει πλέον τον βαθύ γνώστη μιας τέχνης ή μιας επιστήμης. Ο δε συνδυασμός Κύριος και γνώση παράγει και τη σημασία του απόλυτου κύρους μιας γνώσης ή πληροφορίας, δηλαδή παράγει τη σημασία της γνησιότητας/εγκυρότητας, της αυθεντικότητας.

Έτσι οι φονιάδες γίνανε αφέντες κι οι Αμερικάνοι κυρίαρχοι του κόσμου.

>Αξίζει τέλος να προβληματιστούμε στο κατά πόσο είχε δίκιο ο Γερμανός διανοητής Χέρμπερτ Μαρκούζε που πίστευε πως:"Η δυνατότητα να εκλέγεις ελεύθερα αφέντες δεν εξαλείφει ούτε τους αφέντες ούτε τους δούλους Η δυνατότητα να διαλέγεις ελεύθερα ανάμεσα σε μια μεγάλη ποικιλία εμπορευμάτων και υπηρεσιών, δε σημαίνει ότι είσαι ελεύθερος, όταν για να γίνεται αυτό θα πρέπει να ζεις σαν δούλος".-

Αρχή άνδρα δείκνυσι

   Εξουσία η δυνατότητα, με βάση την ισχύ, τον νόμο, που έχει κάποιος να επιβάλλει τη θέλησή του σε άλλους

  Η λέξη είναι διαχρονικό δάνειο από την αρχαία ελληνική ἐξουσία < ἐξοῦσ (α) + -ία, θηλυκό της μετοχής ἐξών του απρόσωπου ρήματος ἔξεστι <  ἔξ- + ἐστί, γ' πρόσωπο ενικού του εἰμί. Έξεστι = επιτρέπεται, είναι δυνατόν.

  ''Αν θες να δοκιμάσεις το χαρακτήρα ενός ανθρώπου, δώσε του εξουσία'', είπε  ο Αβραάμ Λίνκολν, που κατάφερε από το αξίωμα του Προέδρου να διατηρήσει την Ένωση και να υπερασπιστεί τις Ηνωμένες Πολιτείες, στον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο (1861–1865), νικώντας την εξεγερμένη Συνομοσπονδία και μέσω της Διακήρυξης Χειραφέτησης του 1863 να πολεμήσει τη δουλεία στις ΗΠΑ.

Πολλούς αιώνες πριν βέβαια, είχε διαπιστωθεί και διατυπωθεί το ότι η εξουσία δείχνει τον χαρακτήρα: "Αρχή άνδρα δείκνυσι" υποστήριζε ο Βίας ο Πριηνεύς. "Αδύνατο να μάθεις τα φρονήματα, τη σκέψη, την ψυχή του κάθε ανθρώπου προτού πάρει στα χέρια του εξουσία", διαβάζουμε στην Αντιγόνη του Σοφοκλή. Στην πλατωνική «Πολιτεία» ο Θρασύμαχος διατείνεται κατηγορηματικά ότι «…το δίκαιο είναι ταυτόσημο με το συμφέρον του ισχυρού…». Στο "Συμπόσιο ο Αγάθων, συνιστά στον Άρχοντα να θυμάται τρία πράγματα, ότι διοικεί ανθρώπους, ότι πρέπει να διοικεί σύμφωνα με τους νόμους και ότι δεν θα διοικεί… για πάντα!.  «Τον άρχοντα τριών δει μεμνήσθαι: Πρώτον ότι ανθρώπων άρχει. Δεύτερον ότι κατά νόμους άρχει.
Τρίτον ότι ουκ αεί άρχει».

Η εξουσία είναι το υπέρτατο αφροδισιακό πίστευε ο Κίσινγκερ. Την κάννη του όπλου θεωρούσε ως πηγή της εξουσίας ο. Μάο Τσε Τούνγκ. 

Το ψάρι βρομάει από το κεφάλι, λέει ο λαός. Το κεφάλι είναι ο άρχων, ο επικεφαλής, ο εξουσιαστής,

Τέλος, τον πόλεμο ως ανθρωποθυσία στο βωμό της εξουσίας, θεωρούσε ο Αλεξέι Κρουγκλόφ, επιμελητής της συλλογής Ελληνικών Αρχαιοτήτων στο Μουσείο Ερμιτάζ. 

ΑΝΕΝΔΟΙΑΣΤΑ

Ανενδοίαστα πράττει, όποιος δεν αμφιβάλλει, δεν διστάζει δεν αμφιταλαντεύεται και δρα ανεπιφύλακτα.

 Οι ανενδοίαστοι δεν έχουν επιφυλάξεις.   Η ανενδοίαστη ιδιοτέλεια, ο αδίστακτος καιροσκοπισμός, η ιδεολογική ασυνέπεια είναι ηθικά ομοειδείς περιπτώσεις. Το επίθετο ανενδοίαστος -η -ο, διαχρονικό δάνειο από την ελληνιστική κοινή, μορφολογικά αναλύεται σε αν- στερητικό + ενδοιασ- (όπως στην αρχαία ελληνική ἐνδοιαστός < ἐνδοιάζω) +  ἐν δοιῇ=σε αμφιβολία.

 Η αμφιβολία είναι η αρχή της σοφίας, κατά τον Αριστοτέλη. Εκείνος που πιστεύει είναι ευτυχισμένος, εκείνος που αμφιβάλλει είναι σοφός, σύμφωνα με Ουγγρική παροιμία. Βέβαια οι πολιτικοί συνήθως έχουν αντίθετη άποψη: " Ο μόνος περιορισμός για να πραγματώσουμε το μέλλον μας είναι οι αμφιβολίες του σήμερα. Ας βαδίσουμε μπροστά με πίστη δυνατή και ζωντανή", υποστήριζε ο Φρανγκλίνος Ρούσβελτ. Η εξουσιαστές έχουν κάθε λόγο να φοβούνται το σκεπτικιστή, επειδή σπάνια μπορούν να επιβιώσουν όταν αντιμετωπίσουν την αμφιβολία.

"Γηράσκω αεί αναθεωρών", έγραψε ο Μανόλης Αναγνωστάκης. "Η αμφιβολία δεν είναι μια ευχάριστη κατάσταση, αλλά η βεβαιότητα είναι μία παράλογη κατάσταση", κατά τον Βολτέρο. Το να διαλέξεις όμως την αμφιβολία σαν φιλοσοφία ζωής. είναι σαν να διαλέγεις την ακινησία σαν μοναδικό μέσο μεταφοράς. Τρία πράγματα είναι καλά σε μικρές ποσότητες και βλαπτικά σε μεγάλες η ζάχαρη, το αλάτι και η αμφιβολία. Σοφία ίσως είναι ο τόπος που συναντιόνται η αμφιβολία και η σιγουριά.. Αλλά έχω τους ενδοιασμούς μου.

 

ΒΙΒΛΟΣ - ΒΙΒΛΙΟ

  Το βυβλίον ή βιβλίον είναι υποκοριστικό του ουσιαστικού βύβλος ή βίβλος, το οποίο στην αρχαιότητα αναφερόταν στο φυτό πάπυρος, στον φλοιό του ίδιου φυτού  εκ του οποίου παραγόταν η γραφική ύλη και συνεκδοχικά στον ίδιο, τον περιτυλιγμένο με επεξεργασμένα φύλλα παπύρου, κύλινδρο. 

Σύμφωνα με τους περισσότερους μελετητές, λέξη προέρχεται από το όνομα της φοινικικής πόλης Βύβλος, η οποία κατά την αρχαιότητα ήταν μεγάλο  ναυτιλιακό και εμπορικό κέντρο, κυρίως λόγω της εξαγωγής παπύρου. Σήμερα θεωρείται η παλαιότερη συνεχώς κατοικούμενη πόλη του κόσμου και έχει ανακηρυχθεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Στην αρχαία Ελλάδα λέξη εμφανίζεται συχνότερα από το δεύτερο μισό του 5ου αιώνα π.Χ. και σταδιακά καθιερώνεται , όπως μαρτυρείται από τα κείμενα του Αριστοφάνη, του Πρόκλου, του Πλάτωνα, του Ξενοφώντα, του Αριστοτέλη και άλλων αρχαίων συγγραφέων

 Με τον όρο Βίβλος περιγράφεται η Εβραϊκή Βίβλος του ιουδαϊσμού αλλά και ο συνδυασμός αυτής, δηλαδή της Παλαιάς Διαθήκης, που αναφέρεται στη προ Χριστού εποχή και της Καινής Διαθήκης, που αναφέρεται στην παρουσία του Χριστού, τη διδασκαλία του και στις Επιστολές και Πράξεις των Αποστόλων, του χριστιανισμού.

.  Σχεδόν όλες οι θρησκείες και τα ιερά τους βιβλία, υποστηρίζουν την κυριαρχία των γυναικών από τους άνδρες και την προωθούν ως κάτι πραγματικά επωφελές για εκείνες.

Από αρκετούς σύγχρονους μελετητές των  γραφών, η Παλαιά Διαθήκη θεωρείται ότι προάγει την πατριαρχία σε μεγαλύτερο βαθμό από τις άλλες γραφές.

Το Odin Text  ένα λογισμικό που δημιουργήθηκε προκειμένου να αναλύσει και να συγκρίνει την Παλαιά και τη Καινή Διαθήκη, καθώς και μια αγγλική έκδοση του Κορανίου από το 1957 στην μετάφραση του Ινδού λόγιου Μαουλάνα Μουχάμαντ Αλί, κατέδειξε πως εκ των τριών Γραφών, το περιεχόμενο της Παλαιάς Διαθήκης  είναι το πιο βίαιο. Οι δολοφονίες και η καταστροφή αναφέρονται λίγο περισσότερο στην Καινή Διαθήκη (2,8%) σε σχέση με το Κοράνι (2,1%). Η Παλαιά Διαθήκη όμως προηγείται εμφανώς –σχεδόν με διπλάσια ποσοστά σε σχέση με το Κοράνι― όσον αφορά τις αναφορές σε καταστροφές και δολοφονίες με ποσοστό 5,3%.

Στα οκτώ συναισθήματα, η Βίβλος συγκέντρωσε υψηλότερο σκορ στον «Θυμό» και χαμηλότερο σκορ στην «Χαρά» -σε σχέση πάντα με το Κοράνι (λεπτομέρεια: Η Παλαιά Διαθήκη αποδείχτηκε αρκετά πιο βίαιη από την Καινή Διαθήκη).

Ένα ενδιαφέρον επίσης πείραμα, έγινε στην Ολλανδία -το 2015- από την εκπομπή Dit is Normaal.  Δύο νεαροί παρουσιαστές, μετά την  επίθεση στο Bataclan.  στις 13 Νοεμβρίου στο Παρίσι και την αναζωπύρωση της ισλαμοφοβίας, με τα δημοσιεύματα  για τη «θρησκεία της βίας»,  που ταπεινώνει τις γυναίκες,  αποφάσισαν να το κάνουν θέμα. Πήραν μια Βίβλο και υπογράμμισαν κομμάτια της τα οποία αναφέρονται, στη θέση της γυναίκας που είναι να υπακούει τον άνδρα, στο ότι η γυναίκα απαγορεύεται να διδάσκει, στο ότι η αγάπη μεταξύ δύο ανδρών είναι σατανική και οι άνδρες πρέπει να πεθάνουν, ότι αν πιάσεις έναν να κλέβει πρέπει να του κόψεις το χέρι κ.λπ.  Οι δημοσιογράφοι σκέπασαν το εξώφυλλο της Βίβλου – έβαλαν του Κορανίου. Βγήκαν στον δρόμο και ρώτησαν ολλανδούς πολίτες, όλων των ηλικιών, τη γνώμη τους για αυτά τα αποσπάσματα. Όλοι ανεξαιρέτως, τα βρήκαν σκοταδιστικά και βάρβαρα και πως δεν συνάδουν με τον δυτικό πολιτισμό. 

Απογείωση 1976

 Στην εξέδρα του αποχαιρετισμού 

το  μαντήλι που ανέμισες 

ένα τόνο πιο σκούρο απ' τη θάλασσα

δύο απ' τον ουρανό

τρύπα σκοτεινή
στα χείλη του ορίζοντα.

Μπάχαλο

 Τα τελευταία χρόνια, όλο και συχνότερα ακούμε στις ειδήσεις, ως γενικό χαρακτηρισμό κάθε «ακραίας» πολιτικής/κοινωνικής διαμαρτυρίας, το νεολογισμό

μπάχαλο και τα παράγωγα μπάχαλα, μπαχαλάκηδες και μπαχαλάκιας. Ο μπάχαλος ή μπαχαλάκιας, είναι νεαρός συνήθως σε ηλικία που δηλώνει αναρχικός και πηγαίνει στις πορείες με μόνο σκοπό να ξεκινήσει ή να πάρει μέρος σε επεισόδια. Συνώνυμο του μπαχαλάκια, του μασκοφόρου διαδηλωτή που παρανομεί, είναι ο οξύμωρος, επίσης νεολογισμός, "γνωστός άγνωστος". Κάποιοι μπαχαλάκηδες όπως έχουν αποτυπωθεί σε πάμπολες φωτογραφίες και βίντεο, είναι άνδρες των Σωμάτων Ασφαλείας, που τα σπάνε γενικώς, για να χρεώσουν μετά τα επεισόδια ειδικώς στον αναρχικό και αντιεξουσιαστικό χώρο… Αλλά και στον καθημερινό  μας λόγο η λέξη χρησιμοποιείται ευρύτερα τελευταία για να περιγράψει την ανακατωσούρα, τη σύγχυση, όχι απαραίτητα για να στοχοποιήσει διαμαρτυρίες ή προβοκάτσιες. Μπαχαλάκηδες χαρακτηρίζονται επίσης και οι χούλιγκανς οι οποίοι ενίοτε λειτουργούν ως ο ιδιωτικός στρατός προέδρων μεγάλων ποδοσφαιρικών ανωνύμων εταιριών.  

Όσον αφορά τώρα την ετυμολογία της λέξης, επικρατεί μπάχαλο. Σύμφωνα με το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας είναι μία ηχομιμητική λέξη μιμείται δηλαδή τον ήχο γνωστών λέξεων όπως ρόπαλο κρόταλο κλπ.

Στην αρχαία εβραϊκή «µπάχαλ» σηµαίνει, κατά περίπτωση, «ενοχλώ», «ανησυχώ», «φοβάμαι» και «βιάζομαι». Στην αραβική «µπιχάλι» σημαίνε ι«διάλυση».

Κατά μά άλλη  ετυμολογία που κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο, το «μπάχαλο»  είναι παραφθορά της λέξης «μπαχαολλά», της οποίας η σημασία είναι «η δόξα του Θεού» στην ορολογία της θρησκείας Μπαχάι. Ο Μπαχαολλά δίδαξε ότι η ανθρωπότητα είναι μία και μόνη φυλή και ότι έχει έρθει η εποχή για την ενοποίηση της σε μια παγκόσμια κοινωνία. Δίδαξε ότι «υπάρχει μόνο ένας Θεός, ότι όλες οι θρησκείες του κόσμου είναι από το Θεό και ότι τώρα είναι η ώρα για την ανθρωπότητα να αναγνωρίσει την μοναδικότητά και την ενότητά τους. Η πίστη Μπαχάι θεωρεί αγγελιοφόρους του Θεού τον Αβραάμ, τον Μωυσή, τον Κρίσνα, τον Βούδα, τον Ζωροάστρη, τον Ιησού και τον Μωάμεθ ένα δογματικό  μπάχαλο τουλάχιστον για τους πιστούς των δογμάτων και της  χωριστικότητας που εν αγνοιά τους, με φανατισμό, υπηρετούν.

Και κλείνουμε με το μπαχαλορεά που  προέρχεται από παραφθορά της λέξης μπακαλορεά (γαλλικό πτυχίο) και σαρκάζει κυρίως εταιρείες που λειτουργούν ανοργάνωτα και ασυντόνιστα, αλλά και άτομα που καθ' έξιν ή κατ' επάγγελμα, δημιουργούν επεισόδια και προκαλούν την βίαια καταστολή κάθε ειρηνικής διαμαρτυρίας.   

Από πού και γιατί - Θρησκεία

Συμφωνημένος ορισμός για το τι συνιστά θρησκεία δεν υπάρχει. Σε αναζήτηση στο διαδίκτυο βρήκα σχετικά εύκολα 354 ορισμούς και αφορισμούς, που κινούνται ανάμεσα στο "Θρησκεία είναι το όπιο του λαού" και στο " Θρησκεία είναι το βάλσαμο της ψυχής"  Τα βασικά συστατικά της θρησκείας είναι η πίστη, η λατρεία, το ήθος και ο Ιερός φόβος. Το μέγεθος του φόβου του ανθρώπου για πιθανή τιμωρία από τον Θεό που λατρεύει, ποικίλει ανάλογα με την δομή της κοινωνίας, τον τόπο, την εποχή που ζει και από τον ίδιο τον χαρακτήρα και την ψυχολογική κατάστασή του.

Αβεβαιότητα επικρατεί και ως προς την ετυμολογία της λέξης.  Κατά τον Πλούταρχο η λέξη θρησκεία ετυμολογείται από τη λέξη Θρήσσα-Θρήσσαι, δηλαδή από τις μυημένες στα Καβείρια μυστήρια θράκισσες γυναίκες που καταλαμβάνονταν από ενθουσιασμό και ιερή μανία. Παρεμφερής και η ετυμολογική προσέγγιση που βρίσκουμε στο Ετυμολογικό τό Μέγα τῆς Ἄννας Νοταρᾶ που τυπώθηκε το 1499 και στο λήμμα Θρησκεία διαβάζουμε: «Παρά τῶν Θρακῶν ἐπιμέλειαν τὴν πρὸς τὸ θεῖον καὶ τὴν Ὀρφέως

ἱερουργίαν. Οὗτοι γὰρ πρῶτον ἐξεῦρον τὴν περί τὸ θεῖον εὔνοιαν».Σύμφωνα με τη μελέτη του λόγιου κληρικού Δανιήλ Φιλιππίδη η ετυμολογία της λέξης «θρησκεία» προέρχεται από το σημιτικό deresh, που σημαίνει «ο δρόμος του Θεού». Τέλος, σύμφωνα με άλλη ετυμολογία, η λέξη θρησκεία,  σχετίζεται με το ρήμα θρώσκω. 

Ο Μαχάτμα Γκάντι ο μεγάλος Ινδός πνευματικός ηγέτης και πολιτικός, η επιρροή του οποίου ξεπέρασε τα όρια της χώρας αναφερόμενος στα περί Θρησκείας μας άφησε μεταξύ άλλων τα εξής: 

'Αυτοί που λένε πως η θρησκεία δεν έχει σχέση με την πολιτική, δεν ξέρουν τι είναι η θρησκεία.

Η μη-βία προϋποθέτει διπλή πίστη: πίστη στον Θεό και πίστη στον άνθρωπο.

Για μένα οι διάφορες θρησκείες είναι όλες όμορφα λουλούδια από τον ίδιο κήπο ή κλαδιά από το ίδιο υπέροχο δέντρο. Επομένως, είναι όλες εξίσου αληθινές, αν και, επειδή προσλαμβάνονται και ερμηνεύονται με ανθρώπινα μέσα, εξίσου ατελείς.

Μ’ αρέσει ο Χριστός σας. Δεν μ’ αρέσουν οι χριστιανοί σας. Οι χριστιανοί σας είναι τόσο διαφορετικοί από τον Χριστό."

Στην πραγματικότητα υπάρχουν τόσες θρησκείες όσοι και άνθρωποι.

Ενδελέχεια-εντελέχεια.

  Ενδελέχεια-εντελέχεια. Η παρωνυμία, δηλαδή η μερική ομοιότητα των δύο αυτών λέξεων δημιουργεί συχνά σύγχυση με αποτέλεσμα αρκετές φορές να  τις χρησιμοποιούμε με λάθος τρόπο και σε λάθος περιστάσεις. 

 Με τη λέξη ενδελέχεια ορίζουμε τη συνέχεια, τη διάρκεια τη συνεχή και αδιάλειπτη φροντίδα ή επιμέλεια.  Ενδελεχής είναι ο συνεχής, ο αδιάλειπτος, ο προσεκτικός,  ο εξακολουθητικός, ο μακροχρόνιος, ο διηνεκής, αυτός που συντελείται ή διεξάγεται με επιμέλεια και επιμονή, ο λεπτομερής, ο εξονυχιστικός .

Λέμε: ενδελεχής προσπάθεια,  ενδελεχής έρευνα, ενδελεχής μελέτη.

Η λέξη ετυμολογείται από την πρόθεση εν που δηλώνει το μέσον, τον τρόπο και το επίθετο της αρχαίας δολιχός, που σημαίνει μακρύς. Από το ίδιο επίθετο παράγονται: ο δολιχοκέφαλος (ο άνθρωπος που το μάκρος του κρανίου του είναι πολύ μεγαλύτερο από το πλάτος του Συγκεκριμένα το μέγιστο πλάτος του κρανίου είναι λιγότερο από το 80% του μέγιστου μήκους του.) , η δολιχοδρομία, το ρήμα δολιχοδρομώ (διανύω μεγάλη απόσταση). Επίσης και το ουσιαστικό «δόλιχος»,  σήμαινε κατά την αρχαιότητα τον δρόμο των μεγάλων αποστάσεων.  Το 720 π.Χ. ο δόλιχος εισήχθη στους Αρχαίους Ολυμπιακούς Αγώνες. 

Η λέξη «εντελέχεια» από την πρόθεση Εν-, που σημαίνει μέσα  το ουσιαστικό τέλος-, που σημαίνει σκοπός και το ρήμα έχω, αποτελεί όρο της αριστοτελικής φιλοσοφίας που ορίζει την μετεξέλιξη από την αρχική αδρανή κατάσταση στην ενέργεια που οδηγεί στην ολοκλήρωση. Ο τελικός σκοπός  του σπόρου που έγινε φυτό, είναι  και εκφράζεται με την λέξη εντελέχεια διότι η τέλεια- τελική μορφή του φυτού προέκυψε από το σπόρο. Παράγωγες λέξεις είναι το επίθετο  εντελεχής = ο πλήρης, ο ολοκληρωμένος και το επίρρημα εντελεχώς = με τελειότητα, με πληρότητα. Με λίγα λόγια ενδελέχεια είναι η αδιάλειπτη συνέχεια, η μεγάλη διάρκεια, η επιμέλεια και η λεπτομερής φροντίδα για κάτι και εντελέχεια είναι η ολοκλήρωση, η πληρότητα μετά από δράση.