Από πού και γιατί - Κίτρινος τύπος

 Η φράση κίτρινος τύπος ή κίτρινη δημοσιογραφία χαρακτηρίζει τη δημοσιογραφική και εκδοτική πρακτική που επιλέγει να προβάλλει με εντυπωσιακό τρόπο ως πρωτεύοντα θέματα αυτά που εξάπτουν την περιέργεια,  χωρίς την τήρηση της δημοσιογραφικής δεοντολογίας, με χρήση υπερβολών ή ακόμα και κατασκευασμένων ιστοριών που είτε αφορούν πολιτική προπαγάνδα, είτε στοχεύοντας σε αφελείς και εύπιστους αναγνώστες που αρέσκονται στην «κλειδαρότρυπα» και τους «μεγάλους» τίτλους, διαχέουν δηλητήριο στην κοινωνία. Τα κίτρινα φύλλα στοχοποιούν το αλλοδαπό στοιχείο, την εθνική, θρησκευτική ταυτότητα και τη σεξουαλική ιδιαιτερότητα, ενώ συχνά καλύπτουν τα σκουπίδια με μία δήθεν κριτική στη συστημική εξουσία.  Στόχος τους,  η εξόντωση χαρακτήρων, και όχι η μετάδοση της πληροφορίας.

Σύμφωνα με το λεξικό American Heritage, ο Κίτρινος Τύπος αναφέρεται στη μορφή δημοσιογραφίας που εκμεταλλεύεται, διαστρεβλώνει ή υπερβάλλει κάποια είδηση προκειμένου να προσελκύσει αναγνώστες δημιουργώντας εντυπώσεις.

Η φράση κίτρινος τύπος, απόδοση του αγγλικού όρου yellow journalism έλκει την καταγωγή του από το κόμικ (yellow kid), τού Richard  Outcault, με ήρωα ένα σκανταλιάρικο παιδί ντυμένο στα κίτρινα και πρωτοεμφανίστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1890  από τον ανταγωνισμό δύο μεγιστάνων τού Τύπου στις Ηνωμένες πολιτείες – τού Joseph Pulitzer (με την εφημερίδα New York world) και τού William Randolph Hearst (New York journal αρχικά) – ο τελευταίος μάλιστα αποτέλεσε και την έμπνευση για την ταινία τού Όρσον Ουέλς “Πολίτης Κέιν“.

Το κίτρινο παιδί αρχικά δημοσιευόταν στην εφημερίδα τού Πούλιτζερ, αλλά λίγα χρόνια μετά ο Χίρστ “έκλεψε” τον δημιουργό τού κόμικ και ξεκίνησε να δημοσιεύει τις ιστορίες του στις δικές του εφημερίδες. Το κίτρινο παιδί ήταν ουσιαστικά το πρώτο κόμικ σε εφημερίδες τής Αμερικής και σημείωσε εκπληκτική επιτυχία. Η αλήθεια είναι ότι η φράση κίτρινος τύπος ως υποτιμητική για ένα συγκεκριμένο είδος δημοσιογραφίας προέκυψε περισσότερο από τις μεθόδους τού Πούλιτζερ και αργότερα τού Χίρστ που δεν δίσταζε ακόμη και να κατασκευάζει ειδήσεις προκειμένου να πουλήσουν τα έντυπά του – το χρώμα όμως τού ήρωα τού κόμικ συνδέθηκε άρρηκτα με αυτό το είδος δημοσιογραφίας και έκτοτε χαρακτηρίζει όποιον το ακολουθεί.

Η μεγάλη ειρωνεία μάλιστα είναι ότι ο Πούλιτζερ που θεωρείται ο πρωτεργάτης στον κίτρινο τύπο, έδωσε το όνομά του και στην υψηλότερη δημοσιογραφική διάκριση στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα βραβεία Πούλιτζερ που δίνονται σε δημοσιογράφους και καλλιτέχνες για την εξαιρετικά…ποιοτική δουλειά τους…  Θεωρώ πάντως ότι πιο επικίνδυνο από την κιτρινίλα και τη χυδαιότητα είναι το να τις συνηθίσουμε.

Από πού και γιατί - Φασισμός

 Ο όρος φασισμός προέρχεται από την ιταλική λέξη Fascismo που ετυμολογείται από την λατινική «fasces» που ονομάζονταν ένα αρχαίο ρωμαϊκό έμβλημα εξουσίας, που απεικόνιζε «ράβδους δεμένες γύρω από έναν πέλεκυ».

Οι fasces ήταν στην αρχαία Ρώμη σύμβολο της εξουσίας και συμβόλιζαν την «ισχύ δια της ενώσεως»: μια μόνο ράβδος σπάζει εύκολα, ενώ μια δέσμη πολύ δύσκολα. Ο αριθμός των δεσμών των ράβδων μεταβαλλόταν κατ' άρχοντα, και συγκεκριμένα, 24 δέσμες κρατούσε ο Δικτάτωρ, ενώ 12 ο βασιλιάς και καθένας από τους υπάτους, 2 οι στρατηγοί στην πόλη σε περίοδο ειρήνης και 6 στον πόλεμο , 6 επίσης κρατούσαν και οι αρχιστράτηγοι  της Ρώμης. Το σύμβολο αυτό χρησιμοποιήθηκε και από τους Ετρούσκους.

Στον 20ο αιώνα το σύμβολο το χρησιμοποίησε ο Μουσολίνι για να δώσει ιστορικό υπόβαθρο στην ιδεολογία του, τον "φασισμό". Οι πρώτες ομάδες φασιστών που σχηματίστηκαν στην Ιταλία ονομάστηκαν «fascio di combattimento», δηλαδή ομάδες-δέσμες μάχης. Η λέξη "φασίστας" χρησιμοποιείται συνήθως με αρνητική σημασία, συχνά ως μια ετικέτα για επίκριση μιας αντίθετης άποψης, υποδηλώνοντας απολυταρχισμό και αντιδημοκρατική αντίληψη.

 Ο Ουμπέρτο Έκο θεωρεί από πρώτη σκοπιά ο φασισμός μπορεί να οριστεί ως ανορθολογισμός, ο οποίος βασίζεται στη λατρεία της δράσης για τη δράση. Επειδή η δράση είναι από μόνη της όμορφη, πρέπει να αναλαμβάνεται πριν, ή χωρίς, οποιαδήποτε σκέψη. Η σκέψη είναι μια μορφή αποδυνάμωσης. Επομένως, η κουλτούρα είναι ύποπτη, στο βαθμό που ταυτίζεται με την κριτική σκέψη. Η καχυποψία απέναντι στον κόσμο της διανόησης αποτελούσε πάντοτε σύμπτωμα του φασισμού.

Έτσι στους ανθρώπους που νιώθουν πως δεν έχουν πλέον ξεκάθαρη κοινωνική ταυτότητα, ο φασισμός λέει πως το μοναδικό τους προνόμιο είναι το πιο κοινό, ότι έχουν γεννηθεί στην ίδια χώρα. Οι οπαδοί πρέπει να νιώθουν πολιορκημένοι και ο καλύτερος τρόπος για αυτό είναι η επίκληση στην ξενοφοβία και η «ανακάλυψη» εσωτερικών και εχθρών : οι Εβραίοι είναι συνήθως ο καλύτερος στόχος, γιατί έχουν το πλεονέκτημα να είναι ταυτόχρονα και εσωτερικοί και εξωτερικοί εχθροί.

Μέσα σ' αυτή την προοπτική, όλοι μαθαίνουν πως πρέπει να γίνουν ήρωες. Σε κάθε μυθολογία, ο ήρωας είναι ένα εξαιρετικό ον, αλλά για την φασιστική ιδεολογία ο ηρωισμός είναι ο κανόνας. Επειδή και ο συνεχής πόλεμος και ο ηρωισμός είναι δύσκολα παιχνίδια, ο φασίστας μεταθέτει τον πόθο του για εξουσία στη σεξουαλική συμπεριφορά του. Έτσι προκύπτει «το αντριλίκι» που συνεπάγεται την περιφρόνηση προς τη γυναίκα. Και επειδή και το σεξ είναι δύσκολο παιχνίδι, ο φασίστας ήρωας προτιμά να παίζει με τα όπλα ως υποκατάστατο.

Συσπείρωση Δημοσιογράφων-Δούρειος Τύπος: Αντί να απολογηθεί, στοχοποιεί δημοσιογράφους ο Οικονόμου

 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Αντί να απολογηθεί, στοχοποιεί δημοσιογράφους ο Οικονόμου

Η Συσπείρωση Δημοσιογράφων-Δούρειος Τύπος στηρίζει τη συνάδελφο Νεκταρία Σταμούλη για την απαράδεκτη επίθεση και την στοχοποίησή της από τον υπουργό Τύπου κ. Γιάννη Οικονόμου με αφορμή αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της για τις παρακολουθήσεις, που δημοσιεύτηκε στο «Politico», το οποίο μάλιστα, επαληθεύτηκε από τις εξελίξεις. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αντί να δώσει εξηγήσεις και να απολογηθεί για τις παρακολουθήσεις πολιτικών και δημοσιογράφων, που πλήττουν τη Δημοκρατία και εκθέτουν τη χώρα διεθνώς, επιτίθεται κατά έγκυρων διεθνών μέσων ενημέρωσης, νομίζοντας ο αθεόφοβος, ότι θα φοβηθούν και θα αποσύρουν τα ρεπορτάζ τους για τα έργα και τις ημέρες της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Η δε ανασκευή την οποία έκανε, ο υπουργός, για τους ανοίκειους χαρακτηρισμούς δεν αλλάζουν το μείζον θέμα, που αναδεικνύεται από το ρεπορτάζ δηλαδή οι παρακολουθήσεις και οι ευτελείς κυβερνητικές δικαιολογίες.

Οι τρεις εκπρόσωποι της Συσπείρωσης στο ΔΣ της ΕΣΗΕΑ ζήτησαν την στήριξη της συναδέλφου και από την Ένωση, παρότι δεν είναι μέλος της, καθότι η επίθεση του κυβερνητικού εκπροσώπου θέτει ζήτημα ελευθερίας της Ενημέρωσης και εκθέτει τη χώρα διεθνώς.

Το σχέδιο ανακοίνωσης που πρότειναν τα τρία μέλη της Συσπείρωσης στο ΔΣ της ΕΣΗΕΑ μαζί με την επισύναψη της ανακοίνωσης της Ένωσης Ανταποκριτών Ξένου Τύπου, την οποία προτείναμε να στηρίξει η ΕΣΗΕΑ είναι το εξής:

«Η ΕΣΗΕΑ συντάσσεται με την Ένωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου και επισημαίνει για ακόμη μια φορά ότι η αποστολή των δημοσιογράφων είναι να ελέγχουν την κάθε εξουσία.

Η στοχοποίηση και η προσπάθεια απαξίωσης δημοσιογράφων από κυβερνητικούς παράγοντες και μάλιστα ακόμα και σε επίσημες δηλώσεις και έγγραφα προς την ΕΕ, αντιβαίνει στη συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή της ελευθερίας του Τύπου.

Η ανακοίνωση της Ένωσης Ανταποκριτών Ξένου Τύπου:

«Αθήνα, 24 Αυγούστου 2022

Με μεγάλη μας έκπληξη και απογοήτευση διαβάσαμε τη σημερινή απάντηση του κυβερνητικού εκπροσώπου κ. Γιάννη Οικονόμου σε ρεπορτάζ του μέλους της ΕΑΞΤ και προέδρου του ΔΣ της Ένωσης, Νεκταρίας Σταμούλη.

Ο κ. Οικονόμου χαρακτηρίζει «ανακριβέστατο» το δημοσίευμα που υπογράφει η κ. Σταμούλη στο Politico, αναφορικά με την απαντητική επιστολή του μόνιμου αντιπροσώπου της Ελλάδας στην Ε.Ε. προς την επιτροπή δικαιοσύνης της Κομισιόν για το ζήτημα του λογισμικού Predator. Συμπληρώνει δε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ότι το δημοσίευμα προέρχεται από δημοσιογράφο «γνωστή για τις σχέσεις της με τον ΣΥΡΙΖΑ».

Το κατά πόσον το δημοσίευμα της κυρίας Σταμούλη είναι «ανακριβέστατο» μπορεί να το διαπιστώσει κάθε πολίτης. Ασφαλώς και ο ίδιος ο κ. Οικονόμου, ο οποίος στην ίδια ανακοίνωση επιβεβαιώνει λέξη προς λέξη τα αναφερόμενα στο ρεπορτάζ.

Το κυριότερο: Η ΕΑΞΤ θεωρεί ατόπημα για υπουργό χώρας της Ε.Ε., και μάλιστα τον καθ’ ύλην αρμόδιο για την ενημέρωση και τον Τύπο, να προχωρά δημοσίως στην στοχοποίηση

και επαγγελματική διαβολή δημοσιογράφου. Χωρίς κανένα στοιχείο και με μοναδικό ορατό στόχο την απαξίωση ενός ρεπορτάζ προς εξυπηρέτηση πολιτικών σκοπιμοτήτων. Και αδιαφορώντας πλήρως για τις πιθανές επαγγελματικές και προσωπικές συνέπειες αυτής της στοχοποίησης.

Η Νεκταρία Σταμούλη, σεβόμενη τη δημοσιογραφική δεοντολογία, δεν υπήρξε ποτέ μέλος κάποιου κόμματος, ούτε εργάστηκε ποτέ σε κυβερνητικά γραφεία.

Τα μέλη της ΕΑΞΤ θα συνεχίσουμε να ασκούμε τα καθήκοντά μας, έχοντας πλήρη συνείδηση του ρόλου μας και της αξιοπιστίας των μέσων ενημέρωσης που εκπροσωπούμε, και τηρώντας τους υψηλότερους κανόνες δεοντολογίας.

Θα ήμασταν ευτυχείς εάν το ίδιο έπραττε στο εξής και ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης, από τον οποία αναμένουμε τη δημόσια αναγνώριση του σφάλματός του και την απόσυρση κάθε στοχοποιητικού στοιχείου αυτής.

Το Δ.Σ. της ΕΑΞΤ»

ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΩΝ – ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΤΥΠΟΣ 25/8/2022

Από πού και γιατί* - Νεολογισμός

  Ως νεολογισμός ή νεολεξία ορίζεται ο σχηματισμός νέων λέξεων  ή η χρήση
παλαιών με σημασία διαφορετική. Αυτό μπορεί να γίνει με σύνθεση, με δανεισμό από άλλη γλώσσα ή με τροποποίηση μιας ήδη υπάρχουσας λέξης. Ο νεολογισμός ως όρος συναντάται πρώτη φορά στον Αδαμάντιο Κοραή. Η λέξη «νεολογισμός» που εισήγαγε ήταν η ίδια ένας νεολογισμός. Στον Κοραή οφείλουμε και τη λέξη πολιτισμός που την επινόησε το 1802. Σε μια επιστολή του προς τον φίλο του, Αλέξανδρο Βασιλείου που τον είχε ρωτήσει πως θα απέδιδε στα Ελληνικά τη λέξη civilitation, ο Κοραής έγραψε: «Του civilisation λέξιν παραστατικήν δεν έχομεν ακόμη· ο Στράβων την ονομάζει σχεδόν πάντοτε Ημέρωσιν, επειδή τούτο αληθώς είναι η civilisation.

Αλλά τίς θέλει υποφέρει [: ποιος θα ανεχόταν] το ημέρωσις περί ημών; Οχι μόνον για την εθνικήν φιλαυτίαν, αλλά και διότι μητ' είναι κατά πάντα αληθές»

«Αν ήμην εγώ ο μεταφραστής, ήθελα παρακινδυνεύση να ονομάσω Πολιτισμόν την civilisation»   

Οι νεολογισμοί αφθονούν σε όλες τις γλώσσες του κόσμου, και υποστηρίζεται ότι με τη χρήση τους πλουτίζεται το λεξιλόγιο και η εκφραστικότητα της γλώσσας.

 Στον ιστότοπο της Ακαδημίας Αθηνών διαβάζουμε ότι "Σε θεσμικό επίπεδο η καταγραφή και μελέτη των νεολογισμών της Ελληνικής έχει ανατεθεί στο Κέντρον Ερεύνης Επιστημονικών Όρων και Νεολογισμών (ΚΕΕΟΝ).  Η έρευνα του ΚΕΕΟΝ βασίζεται στην πρωταρχική έννοια του νεολογισμού, σύμφωνα με την οποία, νεολογισμός χαρακτηρίζεται κάθε νέα λέξη (ή κάθε νέα σημασία λέξης) που εμπλουτίζει το λεξιλόγιο μιας γλώσσας, καθώς χρησιμοποιείται από  τη γλωσσική κοινότητα, ενεργητικά ή παθητικά, π.χ. οι λέξεις διακαναλικός,  βιοτρομοκρατία. Στη γλώσσα μας φυσικά υπεισέρχονται και ξενόγλωσσοι νεολογισμοί (βλ. τα αγγλ. hyperlink, flexicurity, brainstorming δηλ. υπερσύνδεσμος, ελαστική ασφάλιση, καταιγισμός ιδεών όπως έχουν αποδοθεί αντίστοιχα από την Ακαδημία Αθηνών).Οι ξένες λέξεις της Ελληνικής αποτελούν νεολογισμούς από άμεσα δάνεια στην περίπτωση που αυτές χρησιμοποιούνται αυτούσιες από την Αγγλική, όπως οι σχηματισμοί think tank, cloud computing, cd κ.λπ. Η χρήση όμως της ελληνικής απόδοσής τους π.χ. καταιγισμός ιδεών αντί brainstorming διαμορφώνει νεολογισμούς που προέρχονται από έμμεσο δανεισμό και γι’ αυτό οι τελευταίοι ονομάζονται έμμεσα ή μεταφραστικά δάνεια".

* Καθημερινά στο ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ  https://www.ertecho.gr/radio/proto/ (Δευτέρα - Παρασκευή)στις 7:56 και στις 18:56 

MOOD

 

στο δακρυσμένο μάγουλο

μια αχτίδα

και χαμογέλασες

ουράνιο τόξο

Από πού και γιατί* - Αγνωστικισμός

 Αγνωστικισμός (αγγλ. agnosticism) Είναι η Φιλοσοφική-γνωσιολογική θεωρία, σύμφωνα με την οποία η έσχατη πραγματικότητα, η ουσία της φύσης, η ύπαρξη του Θεού ή η καταγωγή του σύμπαντος είναι αλήθειες που θα παραμείνουν άγνωστες για τον άνθρωπο, αφού δεν μπορεί να γνωρίζει τίποτα πέρα από τις δικές του πνευματικές λειτουργίες. Παρ' όλα αυτά, ο αγνωστικισμός δεν αρνείται το απόλυτο. Αρνείται να δεχτεί την ύπαρξη αποδείξεων για τη φυσική βάση της θρησκείας, επειδή τις θεωρεί λίγο ή πολύ ως πιθανές εικασίες.

Ο όρος αγνωστικισμός (από το στερητικό ἀ- (α-) και το γνώσις)  πρωτοχρησιμοποιήθηκε από τον Thomas Henry Huxley σε μια ομιλία σε  συνεδρίαση της Μεταφυσικής Εταιρείας το 1869 για να περιγράψει τη φιλοσοφία του, με την οποία απέρριπτε όλους τους ισχυρισμούς  πνευματικής ή μυστικιστικής γνώσης. Στην αρχαία ελληνική γραμματεία ο όρος αναφέρεται ως Αγνωσία. Ο Χάξλεϊ προσδιόρισε τον αγνωστικισμό όχι ως πίστη, αλλά μάλλον ως μέθοδο σκεπτικιστικής, βασισμένης σε στοιχεία έρευνας.

Δέκα χρόνια αργότερα στα 1879,  ο Δαρβίνος έγραφε στην αυτοβιογραφία του, "δεν υπήρξα ποτέ Άθεος με την έννοια της άρνησης της ύπαρξης του Θεού. Σκέφτομαι ότι σε γενικές γραμμές (όλο και περισσότερο μάλιστα καθώς γερνάω), αλλά όχι πάντοτε, ο όρος Αγνωστικιστής θα περιέγραφε καλύτερα την πνευματική μου στάση."

Άλλοι εκπρόσωποι του αγνωστικισμού είναι

οι φιλόσοφοι (David Hume) και (Bertrand Russell).

  Ο αγνωστικισμός δεν πρέπει να συγχέεται με τις θρησκευτικές απόψεις που αντιτίθενται στο αρχαίο θρησκευτικό κίνημα του Γνωστικισμού.

Ως πρώτος αγνωστικιστής, όπως προκύπτει από τις θέσεις που εκφράζει στο έργο του Περί Θεών, θεωρείται ο σοφιστής Πρωταγόρας. Από το Περί θεών, σώζεται μόνο ένα απόσπασμα: «Περὶ μὲν θεῶν οὐκ ἔχω εἰδέναι, οὔθ' ὡς εἰσὶν οὔθ' ὡς οὐκ εἰσὶν οὔθ' ὁποῖοί τινες ἰδέαν· πολλὰ γὰρ τὰ κωλύοντα εἰδέναι, ἥ τ' ἀδηλότης καὶ βραχὺς ὤν ὁ βίος τοῦ ἀνθρώπου».[Για τους θεούς, δεν μπορώ να ξέρω ούτε αν υπάρχουν ούτε αν δεν υπάρχουν ούτε ποια είναι η μορφή τους. Γιατί πολλά πράγματα εμποδίζουν τη γνώση: το γεγονός ότι πολλά πράγματα είναι άδηλα και δεν φαίνονται και η συντομία της ανθρώπινης ζωής].» 

Οι απόψεις του θεωρήθηκαν βλάσφημες από τους Αθηναίους και κατηγορήθηκε  για αθεΐα. Μαρτυρείται πως τα βιβλία του κάηκαν δημόσια στην αγορά και ο ίδιος καταδικάστηκε σε θάνατο. Ο Πρωταγόρας πρόλαβε και διέφυγε προς τη Σικελία, όπου όπως αναφέρει ο Σωκράτης στον Μένωνα του Πλάτωνα, γνώρισε τιμές μέχρι το θάνατό του. Συμφωνα με κάποιοα άλλη αφήγηση που όμως αμφισβητείται  το πλοίο που τον μετέφερε ναυάγησε και ο ίδιος πνίγηκε. 

* Καθημερινά στο ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ  https://www.ertecho.gr/radio/proto/ (Δευτέρα - Παρασκευή)στις 7:56 και στις 18:56 

Από πού και γιατί* - Αμοραλισμός

  Η λέξη αμοραλισμός ορίζει την αντίληψη που αρνείται  την αντικειμενικότητα το κύρος και την καθολικότητα των ηθικών κανόνων.   Ως φιλοσοφική θεωρία  υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει ενιαία, παγκόσμια αναγνωρισμένη και αναλλοίωτη ηθική, επειδή οι ηθικές αντιλήψεις παραλλάζουν κατά τόπο και χρόνο.  Η λέξη, δάνειο από την γαλλική amoralisme ετυμολογείται από το στερητικό α + το λατινικό moralis που σημαίνει ηθικός.  H γαλλική λέξη amoral, υποδηλώνει τον ηθικά ουδέτερο αυτόν που δεν μπορεί να κριθεί ως καλός ή κακός. Οι εξελληνισμένοι όροι, αμοραλισμός - αμοραλιστής διατηρήθηκαν στην πρωτότυπη μορφή τους, προς αποφυγή της σύγχυσης με την ίσως ακριβέστερη μεταφορά του όρου που θα ήταν αήθικος (και αηθικισμός, αντίστοιχα, για τη θεωρία), και δεν πρέπει να συγχέεται ούτε με τη λέξη ανήθικος , που είναι αντίθετος στον ηθικό νόμο ή τον παραβαίνει, αλλά ούτε και με τη λέξη αήθης που ταυτίζεται με τον αισχρό, τον χυδαίο. Ο ανήθικος εναντιώνεται στις αρχές της ηθικής, ενεργεί ενάντια στην ηθική. Ενώ αμοραλιστής είναι αυτός που αρνείται να διακρίνει το ηθικό από το ανήθικο.

* Καθημερινά στο ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ  https://www.ertecho.gr/radio/proto/ (Δευτέρα - Παρασκευή)στις 7:56 και στις 18:56

 Ιστορικά, ο αμοραλισμός ήταν ήδη παρών στους Αθηναίους μεταξύ των ατομιστών. 

Ο Μαρκίων ήταν ο πρώτος Χριστιανός που επιβεβαίωσε ότι ο Θεός δεν μπορούσε να είναι καλός όσον αφορά τη βία, τις σφαγές, τις ασθένειες και τα βάσανα. 

Το 1875  ο Immanuel Kant  στο έργο του "Θεμέλια της μεταφυσικής των ηθών", υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει τίποτα απολύτως καλό , εκτός από την καλή θέληση και προσθέτει ότι αναμφίβολα δεν υπήρξε ποτέ κάτι παρόμοιο στον κόσμο. Για να είναι αντικειμενική, η ηθική πρέπει να ισχύει για όλους και όχι μόνο για εκείνον που την θέτει .

Στη γενεαλογία της ηθικής που δημοσιεύτηκε το 1887 , ο Νίτσε διακρίνει την ηθική του αφέντη και του δούλου και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν ηθικά γεγονότα αλλά μόνο μια ηθική ερμηνεία.  Σύμφωνα με τον Νίτσε , η ζωή , η φύση , η ιστορία είναι βαθιά χαοτικές, ανήθικες, άδικες και βίαιες. για να καλύψει αυτή την πραγματικότητα, οι φιλοσοφίες και οι θρησκείες έχουν χτίσει έναν καλύτερο κόσμο, σύμφωνο με τις βασικές μας ανάγκες για «  αλήθεια  » και «  ηθική  » Έτσι, οι διακρίσεις των

αξιών στην ηθική κατάγονται ή από τις κυρίαρχες ή από τις υποτελείς και εξαρτημένες με οποιονδήποτε τρόπο, τάξεις. Την άποψη του Νίτσε ενστερνίζεται και ο σύγχρονος Αμερικανός συγγραφέας Howard Bloom που επισημαίνει ότι αυτό που διακρίνει τις οικογένειες των αριστοκρατών είναι η μεγαλύτερη βία που επέδειξαν οι πρόγονοί τους χρησιμοποιώντας τη θρησκεία , τη φιλοσοφία  και την ιδεολογία για να κυριαρχήσουν. 

Από πού και γιατί - Μπάτσος

Η λέξη μπάτσος, από το μεσοπόλεμο και μετά, στην αργκό κυρίως των αστικών κέντρων αρχικά, και σταδιακά σ' όλη την επικράτεια, έχει καθιερωθεί ως ο κλασικός υβριστικός χαρακτηρισμός για τον αστυνομικό. Ομόηχη αλλά διαφορετικής μάλλον ετυμολογικής προέλευσης ο μπάτσος το χαστούκι, το σκαμπίλι ο κόλαφος. Αν πεις "μού ρίξε μπάτσο ο μπάτσος" όλοι θα καταλάβουν τι λες, και είναι θαρρώ ακριβέστερο, απ' το "μού ρίξε μπάτσο ο αστυνόμος". Αντιθέτως είναι ακριβέστερο να πεις, "ο αστυνόμος συνέλαβε τον ληστή" κι όχι ο μπάτσος, κι αυτό διότι η λέξη μπάτσος που στερεοτυπικά έχει καθιερωθεί, έχει αρνητική χροιά, που παραπέμπει στην άσκηση βίας πάνω σε αθώα θύματα, με αποτέλεσμα η λέξη αστυνόμος, αστυνομικός να αντιδιαστέλλεται, στο λεξιλόγιο των προσεκτικών, ομιλητών και γραφιάδων, συνδεόμενη με θετικές ενέργειες, (την προστασία από τους κακοποιούς, την καταδίωξη των εγκληματιών, κλπ.). Ετυμολογικά η λέξη μπάτσος, για το όργανο της τάξεως, προέρχεται από τον τούρκικο όρο “μπατς”, που σημαίνει φόρος, τον οποίο εισέπρατταν οι χωροφύλακες. Η λέξη προήλθε από το περσικό “μπακ” ή “μπατς”, που σημαίνει “φόρος, διόδια”. Επίσης με μειωτικό τόνο, και το συνώνυμο "μπασκίνας"(άμεσο δάνειο) από την τουρκική baskın (αστυνομική έφοδος) που λεγόταν κυρίως για τους χωροφύλακες πριν τη δεκαετία του 80. Κοροϊδευτικά - ειρωνικά τα χρόνια εκείνα κυκλοφορούσε η παρετυμολογική εκδοχή πως η λέξη προήλθε από το ότι δεν έβρισκαν ποτέ αυτό που έψαχναν και στις αναζητήσεις τους έλεγαν " Μπας κι 'ναι δω, μπας κι' ναι κει..." Για τον μπάτσο κόλαφο οι απόψεις διίστανται υπάρχουν κάποιοι που υποστηρίζουν πως καταγωγή του είναι από το κουτσοβλαχικό, «μπάτσα». Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, το “μπάτσος” προέρχεται από την ηχομιμητική λέξη “patch”, που στη εβραϊκή διάλεκτο γίντις σημαίνει “χαστούκι”. Τέλος καλός μπάτσος/κακός μπάτσος ονομάζεται η ψυχολογική τακτική ανάκρισης ενός ατόμου από δυο ανακριτές, ο ένας από τους οποίους παίζει το ρόλο του "καλού" και ο άλλος το ρόλο του "κακού". Η ονομασία αυτή της ψυχολογικής τακτικής προέρχεται από την αγγλική έκφραση good cop/bad cop και αναφέρεται ως «συνδυαστική ανάκριση» σε σχετικά αποχαρακτηρισμένα φυλλάδια της CIA.

Από πού και γιατί* - παρά θιν' αλός

 

Όταν αναφέρουμε κάτι που συμβαίνει στην παραλία, συνηθίζεται ακόμη και σήμερα να χρησιμοποιούμε την ομηρική φράση της Ιλιάδας παρά θιν'
αλός 

Ἡ «θις της θινός» είναι ο σωρός της άμμου που αργότερα απόκτησε και τη σημασία του σωρού γενικότερα, καθώς σε μεταγενέστερα αρχαία κείμενα συναντάμε τη φράση «θὶς ὀστέων»=σωρός οστών.

Οι αμμοθίνες ή θίνες ονομάζονται οι μικροί λόφοι από άμμο που βρίσκονται σε παράκτιες περιοχές. Αποτελούν σημαντικό οικότοπο στη μεταβατική ζώνη θάλασσας και ξηράς και δημιουργήθηκαν από τις διεργασίες της διάβρωσης και της απόθεσης της άμμου στην παράκτια ζώνη.

Η λέξη αλς της αλός στην αρχαία ελληνική σήμαινε θάλασσα, ως θηλυκό και αλάτι, ο αλς του αλός ως αρσενικό. Από  την ίδια ρίζα και η αλμύρα ή άλμη και η αλισάχνη, η λεπτή κρούστα αλατιού που προκύπτει από εξάτμιση αλατόνερου  Αυτολεξεί το παρά θιν αλός στα νέα ελληνικά μεταφράζετε  = κοντά στον σωρό ἄμμου τῆς θάλασσας, κοντά στην αμμουδιά της θάλασσας. Από την ίδια ρίζα, παρά + ἅλς το ουσιαστικοποιημένο θηλυκό του επιθέτου παράλιος, η παραλία. Στην αρχαιότητα Παραλία ονομάζονταν το από του Σουνίου μέχρι του Φαλήρου αφενός, και από του Σουνίου μέχρι Ωρωπού αφετέρου, παραθαλάσσιο τμήμα της Αττικής που ήταν πολύ πυκνά κατοικημένο λόγω  των εύφορων   εδαφών της και των εύκολων και ασφαλών δρόμων της. Οι δε κάτοικοι των περιοχών αυτών ονομάζονταν "Παράλιοι ή Πάραλοι, εξ' ου και το όνομα του ιερού πλοίου Πάραλος. Η Πάραλος ήταν η τριήρης που συμμετείχε σε ιερές ή δημόσιες αποστολές, συνήθως επείγουσας φύσεως. Οι επιβαίνοντες της Παράλου, ασχέτως κατηγορίας, είτε ήταν πλήρωμα είτε επιβάτες υπάλληλοι θεωροί, ονομάζονταν "παραλίτες" ή"πάραλοι" και, εξ αντικειμένου, έπρεπε να ήταν πολίτες της Αθήνας, και μάλιστα, κατά τον Θουκυδίδη (Η' 73), ακραιφνών δημοκρατικών αισθημάτων.

* Καθημερινά στο ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ  https://www.ertecho.gr/radio/proto/ (Δευτέρα - Παρασκευή)στις 7:56 και στις 18:56 

ΑπάντησηΑπάντηση σε όλουςΠροώθηση

Από πού και γιατί* - Κρίμα

Ως κρίμα σήμερα ορίζουμε κάθε αξιόμεμπτη  πράξη, κυρίως ως παράβαση θείας εντολής ή ηθικής επιταγής. Συνώνυμο της αμαρτίας το κρίμα προέρχεται από το Αρχαίο Ελληνικό ρήμα κρίνω που σήμαινε και εξακολουθεί να σημαίνει: δικάζω, θεωρώ, κριτικάρω, επικρίνω, αποφασίζω, καθορίζω, αποφαίνομαι, νομίζω, σκέπτομαι, φρονώ,  διαχωρίζω, επιλέγω, διαλέγω, αποφασίζω επί αμφισβητήσεων, ανακηρύσσω τον νικητή τον ένοχο ή τον
αθώο.. 

Αυτός που κρίνει λέγεται κριτής.

Ο Μέγας Κριτής είναι ο Θεός για τους θρησκευόμενους. Αυτός διαχωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια.

Στο Βυζάντιο  Κριτής λεγόταν ο Δικαστής. 

Το κρίμα είναι το πόρισμα της κρίσεως, η απόφαση. Η Δευτέρα Παρουσία αναφέρεται και ως "η Ημέρα της Κρίσης" Εάν η απόφαση ληφθεί από τον Μέγα Κριτή θεωρείται ότι τις περισσότερες θα είναι καταδικαστική έτσι το «κρίμα» κατάντησε να είναι συνώνυμο της αμαρτίας.

Πήρε το κρίμα στο λαιμό του λέμε για κάποιον που αναλαμβάνει την ευθύνη για μια πράξη που ουδέποτε διέπραξε. Σύμφωνα με την πλέον διαδεδομένη εκδοχή, η φράση προέρχεται από το Βυζάντιο όπου όταν κάποιος πλoύσιoς καταδικαζόταν να μείνει στη φυλακή, είχε δικαίωμα να αντικατασταθεί από κάποιον άλλο. Οι άνθρωποι οι οποίοι δέχονταν να μπουν φυλακή έναντι αμοιβής καλούνταν "κριματάρηδες" επειδή έπαιρναν το αμάρτημα (κρίμα) επάνω τους. Θεωρώ εξίσου, ίσως και πιθανότερη ίσως την εκδοχή, η φράση να έχει τις ρίζες της σε αρχαιότερη εποχή. Η επιγραφή με τα τέσσερα αρχικά γράμματα (Ι.Ν.Β.Ι) που σήμαιναν, Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς των Ιουδαίων Η πινακίδα, ο τίτλος ή η αιτία κρέμονταν με ένα σχοινί στο λαιμό του καταδικασμένου Ιησού . Ο λόγοι ήταν απλοί :

Ο κατάδικος κουβαλούσε μόνον το οριζόντιο ξύλο του σταυρού. Ο όρθιος στύλος βρισκόταν μόνιμα στημένος στον τόπο της σταύρωσης..

Οι δικαστές επιθυμούσαν η πινακίδα να διαβάζεται από όλο τον κόσμο, γι΄αυτό ήταν γραμμένο σε τρεις γλώσσες, στη διαδρομή και στον τον τόπο της εκτέλεσης. Για να εξασφαλίζεται ο απαιτούμενος

εκφοβισμός των επιζώντων. Και μάλλον αυτό ήταν πάγια τακτική που έφτασε ως τους νεότερους χρόνους...

 Στους  εκτελεσμένους κατά τη διάρκεια κρεμούσαν στο λαιμό τους την καταδίκη, το κρίμα τους. 

Επίσης με

το Νομοθετικό Διάταγμα 4000/1958, γνωστό ευρέως ως Νόμος 4000 για τον τεντιμποϊσμό, που θεσπίστηκε από την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή το 1958, η αστυνομία συνελάμβανε όσους νεαρούς θεωρούσε ότι διέπρατταν εξύβριση, και τους οδηγούσε στο κρατητήριο, όπου γινόταν σε αυτούς κούρεμα με την ψιλή, τους έσκιζαν τα παντελόνια τους κρεμούσαν μια πινακίδα από το λαιμό και εν συνεχεία τους περιέφεραν  στο δρόμο εξευτελίζοντάς τους. Για την ιστορία να πούμε ολοκληρώνοντας πως ο Νόμος 4000 που γνώρισε τις μεγαλύτερες «δόξες» του στην επταετία της Χούντας, καταργήθηκε μόλις το 1983.

* Καθημερινά στο ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ  https://www.ertecho.gr/radio/proto/ (Δευτέρα - Παρασκευή)στις 7:56 και στις 18:56 

Από πού και γιατί* - Πλατφόρμα

 Μία από τις λέξεις που ακούμε και διαβάζουμε όλο και πιο συχνά τελευταία, με την οποία και θα λεξιλογίσουμε σήμερα, είναι η πλατφόρμα.

Στην κυριολεκτική της σημασία η πλατφόρμα ορίζει την αποβάθρα στο λιμάνι, την εξέδρα σιδηροδρομικού σταθμού για επιβίβαση και αποβίβαση επιβατών και
φόρτωση εμπορευμάτων, τη πλωτή εξέδρα  για την άντληση πετρελαίου σε θαλάσσιες περιοχές, το ανοιχτό, κατάλληλο για μεταφορές ρυμουλκούμενο όχημα, την πλατφόρμα ζύγισης, την πλατφόρμα εκτόξευσης. Ενώ η αρχική σημασία της είναι της επίπεδης επιφάνειας,  έχει και σημασίες μεταφορικές που ξεκινούν από την έννοια «βάση».

Μεταφορικά στο πολιτικό λεξιλόγιο πλατφόρμα είναι το σύνολο ιδεών πάνω στις οποίες στηρίζεται ένα πολιτικό πρόγραμμα (τα κόμματα της αντιπολίτευσης αναζητούν πλατφόρμα κοινής δράσης και συνεργασίας για την κάθοδο στις δημοτικές εκλογές)

Με την ψηφιοποίηση της καθημερινότητάς μας προέκυψαν πάμπολλες ηλεκτρονικές πλατφόρμες επεξεργασίας  και μεταβολής δεδομένων και πληροφοριών. Ενδεικτικά αναφέρω:

Πλατφόρμα Τουρισμός για όλους

Πλατφόρμα emvolio.gov.gr

Πλατφόρμα Προστασίας Κύριας Κατοικίας 

Πλατφόρμα Fuel pass

Πλατφόρμα Power pass, κλπ.

 Τη πολυσήμαντη αυτή λέξη την πήραμε, όπως και οι περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες, από τη γαλλική plate-forme. (Platforme στα αγγλικά,  plataforma στα ισπανικά, Plattform στα γερμανικά). Πρόκειται όμως για αντιδάνειο καθώς τα συνθετικά της plate, θηλυκό του plat, και forme είναι ελληνικής προέλευσης, από το πλατύς και τη λατινική forma που πιθανότατα προέρχεται από αναγραμματισμό της μορφής. Από όπου κι ο μυθικός Μορφέας, ο θεός των ονείρων που ήταν επιφορτισμένος με την «αποστολή» να παίρνει διάφορες ανθρώπινες μορφές με τις οποίες εμφανιζόταν στα όνειρα των ανθρώπων.

Άφησα για το τέλος τις πλατφόρμες, τα περίεργα αυτά παπούτσια, καλοκαιρινά κυρίως, που οφείλουν την ονομασία τους στην τεράστια, μονοκόμματη, άκαμπτη και πολύ μεγάλου πάχους σόλα τους, που θυμίζει αποβάθρα, και μας παραπέμπουν στους  κοθόρνους το αρχαίο είδος μπότας που φορούσαν οι ηθοποιοί στην αρχαία τραγωδία για να φαίνονται ψηλότεροι και πιο επιβλητικοί.

* Καθημερινά στο ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ  https://www.ertecho.gr/radio/proto/ (Δευτέρα - Παρασκευή)στις 7:56 και στις 18:56