Από πού και γιατί - Σεισάχθεια, Χρέος επαχθές και απεχθές

Το πρώτο γνωστό “κούρεμα” χρεών στην ιστορία νομοθετήθηκε από τον Αθηναίο νομοθέτη και ποιητή Σόλωνα, έναν από τους επτά σοφούς της Αρχαίας Ελλάδας. Ονομάστηκε “σεισάχθεια”, από τις λέξεις “σείω”, που σημαίνει ταρακουνώ και “άχθος”, που σημαίνει βάρος, αλλά και χρέος. Ουσιαστικά, η σύνθετη λέξη σεισάχθεια σημαίνει την αποτίναξη των χρεών.

Για την σεισάχθεια του Σόλωνα διαβάζουμε στην Αθηναίων πολιτεία του Αριστοτέλη:

Τοιαύτης δέ τῆς τάξεως οὔσης ἐν τῇ πολιτείᾳ
Επειδή λοιπόν αυτή ήταν η κατάσταση στο δήμο
καί τῶν πολλῶν δουλευόντων τοῖς ὀλίγοις,

και επειδή οι πολλοί ήταν δούλοι στους λίγους,
ἀντέστη τοῖς γνωρίμοις ὁ δῆμος.
ξεσηκώθηκε ο δήμος ενάντια στους επιφανείς.
Ἰσχυρᾶς δέ τῆς στάσεως οὔσης
Επειδή η πολιτική αναταραχή ήταν σφοδρή
καί πολύ χρόνον ἀντικαθημένων ἀλλήλοις,

κι επειδή για πολύ χρόνο η μια παράταξη ήταν αντιμέτωπη με την άλλη,
εἵλοντο κοινῇ διαλλακτήν καί ἄρχοντα Σόλωνα [...].
εξέλεξαν από κοινού το Σόλωνα ως μεσολαβητή (συμφιλιωτή) και άρχοντα. […].
Κύριος δέ γενόμενος τῶν πραγμάτων Σόλων
Όταν ο Σόλωνας έγινε κύριος της κατάστασης
τόν τε δῆμον ἠλευθέρωσε
ελευθέρωσε τους πολίτες
καί ἐν τῷ παρόντι καί εἰς τό μέλλον κωλύσας δανεί-ζειν ἐπί τοῖς σώμασι
και απαγόρευσε να δανείζεται κάποιος με αντάλλαγμα την ελευθερία του στον παρόν και στο μέλλον
καί νόμους ἔθηκε καί χρεῶν ἀποκοπάς ἐποίησε
και θέσπισε νόμους και διέγραψε τα χρέη,
καί τῶν ἰδίων καί τῶν δημοσίων, ἅς σεισάχθειαν καλοῦσιν,
τα ιδιωτικά και τα δημόσια, γεγονός που το ονομάζουν «σει-σάχθεια»
ὡς ἀποσεισάμενοι τό βάρος.
επειδή αποτίναξαν το βάρος.

Θεωρείται από πολλούς, λανθασμένα, ότι η σεισάχθεια ήταν πλήρης διαγραφή των χρεών,  στην πραγματικότητα ήταν απλώς μια ευνοϊκή ρύθμιση που είχε στόχο να προστατέψει τον κόσμο από τους τοκογλύφους.
Στις μέρες μας που τα χρέη, ιδιωτικά, δημόσια κι εθνικά μας απειλούν, όροι όπως επαχθές χρέος και απεχθές χρέος, ακούγονται συχνά στα μέσα ενημέρωσης, όροι όπως  επαχθές χρέος και απεχθές χρέος. Λόγω της συνήχησης των λέξεων, έχει δημιουργηθεί μία σύγχυση, για αυτούς τους οικονομικούς όρους που μπήκαν στο λεξιλόγιο μας.

 Απεχθές Χρέος: Odious Debt
Απεχθές σημαίνει  αντιπαθές, μισητό.επονείδιστο, ανήθικο.  Πρόκειται για θεωρία του Διεθνούς Δικαίου η οποία υποστηρίζει ότι οι οφειλές του δημόσιου χρέους μιας χώρας που δημιουργήθηκαν από ένα καθεστώς, για σκοπούς μη εθνικού συμφέροντος, δεν θα πρέπει να είναι εκτελεστές, δηλαδή, δεν θα πρέπει να καταβάλλονται.

Για να θεωρηθεί απεχθές το δημόσιο χρέος μιας χώρας θα πρέπει: α. ο δανεισμός να έχει γίνει με ανήθικο τρόπο και χωρίς την ουσιαστική συγκατάθεση του λαού της χώρας, β. τα δάνεια να σπαταλήθηκαν σε δραστηριότητες μη συμφέρουσες το λαό και τη χώρα και  γ. οι πιστωτές να γνώριζαν τις συνθήκες δανειοδότησης. Ιστορικό παράδειγμα η άρνηση της σοβιετικής κυβέρνησης το 1921 να πληρώσει τα τσαρικά χρέη με την αιτιολογία ότι «κανένας λαός δεν είναι υποχρεωμένος να πληρώσει την αξία των αλυσίδων που ο ίδιος φορούσε στην διάρκεια των αιώνων».


Επαχθές Χρέος: Onerous Debt
Επαχθές χρέος είναι το βαρύ, το ασήκωτο, το αβάσταχτο χρέος,  Ένα κράτος έχει το δικαίωμα να αρνηθεί την πληρωμή χρέους επικαλούμενο την «κατάσταση ανάγκης» (state of necessity) η οποία υιοθετείται από την Επιτροπή Διεθνούς Δικαίου του ΟΗΕ και αναφέρει ότι «ένα κράτος δεν μπορεί να κλείσει τα σχολεία, τα πανεπιστήμια και τα δικαστήρια, να διαλύσει την αστυνομία, να παραμελήσει τις δημόσιες υπηρεσίες και να εκθέσει το λαό του σε συνθήκες χάους και αναρχίας, μόνο και μόνο για να ικανοποιήσει τους δανειστές του, αλλοδαπούς ή ημεδαπούς».

Από πού και γιατί -παρόν ή παρών, ή μήπως παρούσα;

Πολλά από τα προβλήματα που τέθηκαν στα Φυσικά του Αριστοτέλη, με τη μορφή παράδοξων ή προβλημάτων, αναφέρονται στην θεμελιακή αοριστία του χρόνου. Ένα από αυτά τα παράδοξα είναι ότι ο χρόνος δεν μπορεί να υπάρχει, γιατί δεν υπάρχει κανένα από τα επί μέρους τμήματά του. Το παρελθόν δεν υπάρχει πια, το μέλλον θα υπάρξει και το παρόν,  η παρούσα στιγμή,ως μη έχουσα διάρκεια, δεν μπορεί να υπολογιστεί ως τμήμα του χρόνου.

Το παρόν, (με όμικρον) είναι το τώρα, είναι ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο της μετοχής παρών - παρούσα - παρόν , από το ρήμα  πάρειμι.  Είναι η συμπιεσμένη μέχρι ανυπαρξίας από τις συμπληγάδες του παρελθόντος και του μέλλοντος διαρκώς μεταβαλλόμενη στιγμή, μοναδική και άπιαστη πραγματικότητα, που ταξιδεύει στη διάσταση του χρόνου. Ο Πωλ Ελυάρ μας είχε προειδοποιήσει:  «Αχ, φίλοι μου, δεν ξέρετε, δεν ξέρετε/ τι είναι η ζωή που κρατάτε στα χέρια σας…

Το παρελθόν είναι ένα σπασμένο αυγό/ το μέλλον ένα αυγό που επωάζεται Το παρόν είναι η καρδιά σου/ ο ρυθμός της καρδιάς σου είναι ένας ρυθμός αιώνιος .»

Το παρόν είναι το τώρα, που σίγουρα δεν μπορούμε να το δώσουμε, παρά μόνο ίσως να το βιώσουμε, σε στιγμές μυστικής έκστασης. Γιαυτό λοιπόν  δίνουμε το «παρών» με ω - μέγα, όταν είμαστε παρόντες οι παρούσες και σε εισαγωγικά αν θέλουμε να είμαστε  σωστότεροι.Να είσαι δηλαδή παρών με ωμέγα στο παρόν με όμικρον. Τώρα το παρούσα που επιλέχθηκε ως σλόγκαν του gay pride, απ τη μια αναδεικνύει, τον πατριαρχικό σχεδιασμό και της Ελληνικής γλώσσας, απ την άλλη στερείται ακρίβειας γιατί μεροληπτεί υπέρ του θηλυκού. Το παρόν ως ουδέτερο αποστασιοποιείται και κρατάει αποστάσεις από τα δύο φύλα, αλλά ξενίζει εξ ίσου γιατί μας παραπέμπει πολύ περισσότερο στην ουσιαστικοποιημένη μετοχή παρόν=τώρα, πάρα στο ουδέτερο της μετοχής  παρών - παρούσα -παρόν. Βέβαια πέρα από την ορθογραφία που είναι σημαντική, η ζωή σίγουρα είναι σημαντικότερη. Γιαυτό, "ακόμα και τώρα που μιλάμε φεύγει ο ζηλιάρης χρόνος. Άδραξε το τώρα και στο αύριο μη πιστεύεις!" μας προέτρεπε ο Μάρκος Αυρήλιος.  Και ολοκληρώνοντας τη σημερινή μας συνάντηση σας αποχαιρετώ με μια σχετική μαντινάδα: Το παρελθόν το έσβησα, το μέλλον δεν το ξέρω, όμως θα ζήσω το παρόν, όπως εγώ το θέλω

Από πού και γιατί - Πολιτισμός.

Η λέξη πολιτισμός ορίζει  το σύνολο των υλικών, πνευματικών, τεχνικών επιτευγμάτων και επιδόσεων, που είναι αποτέλεσμα των δημιουργικών δυνάμεων και των ικανοτήτων του ανθρώπου και που εκφράζεται ιστορικά στους τύπους και στις μορφές οργάνωσης και δράσης της κοινωνίας καθώς και στη δημιουργία (υλικών και πνευματικών) αξιών. Εν συντομία θα μπορούσαμε να ορίσουμε τον πολιτισμό ως τη συσσωρευμένη δημιουργία του ανθρώπου. Τη λέξη στη νέα ελληνική, με τη  σημασία που έχει σήμερα, την οφείλουμε στον Αδαμάντιο Κοραή που την επινόησε το 1802, σε μια επιστολή του προς τον φίλο του, Αλέξανδρο Βασιλείου. Ο Αλέξανδρος Βασιλείου υπήρξε από τους πολλούς Έλληνες εμπόρους του 18ου-19ου αιώνα που ασχολήθηκε με θέματα παιδείας και συνέβαλλε στην εδραίωση του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Στο γλωσσικό ζήτημα υποστήριξε τις θέσεις του Α. Κοραή και δημοσίευσε σχετικές πραγματείες στον Λόγιο Ερμή, τον οποίο ενίσχυσε και οικονομικά. Η γνωριμία του με τον Αδαμάντιο Κοραή έγινε στο Παρίσι στις αρχές του 19ου αιώνα. Η αλληλογραφία μεταξύ τους ήταν συνεχής ιδιαίτερα σε θέματα παιδείας. Μια απ' τις πρώτες λέξεις που προβλημάτισε τον Α. Βασιλείου ήταν η λέξη civilisation βρισκόταν στον τίτλο του ιστορικου  υπομνήματος του Κοραή για την τότε κατάσταση στην Ελλάδα. του: «Memoire sur l' etat actuel de la civilisation dans la Grece». Και μη βρίσκοντας και μη μπορώντας να επινοήσει κάποιαν αντίστοιχη στα ελληνικά, κατέφυγε στον Κοραή που του απαντά:...

«Του civilisation λέξιν παραστατικήν δεν έχομεν ακόμη· ο Στράβων την ονομάζει σχεδόν πάντοτε Ημέρωσιν, επειδή τούτο αληθώς είναι η civilisation.

Αλλά τίς θέλει υποφέρει [: ποιος θα ανεχόταν] το ημέρωσις περί ημών; Οχι μόνον για την εθνικήν φιλαυτίαν, αλλά και διότι μητ' είναι κατά πάντα αληθές»

«Αν ήμην εγώ ο μεταφραστής, ήθελα παρακινδυνεύση να ονομάσω Πολιτισμόν την civilisation».

 Η λέξη υπάρχει στα γαλλικά από το 1734 παράγωγο του civiliser: εκπολιτίζω λαό ή άτομα κατώτερου πνευματικού κλπ. επιπέδου, γι' αυτό και ο Κοραής ανέτρεξε στο Ημέρωσις [Εξημέρωσις] του Στράβωνα. Το οποίο ίσως είναι πιο δόκιμο, γιατί όσο και να έχουμε προχωρήσει στην επιστήμη και την τεχνολογία, πολλά άγρια ένστικτα μας παραμένουν αναλλοίωτα και χρήζουν εξημέρωσης. Κι ίσως μόνον αν εξημερωθούμε να γίνουμε πολιτισμένοι με τον τρόπο που θέλουμε να το εννοούμε.

Από πού και γιατί. Σαρδάμ - Παραφασία

Κάθε φορά που γλωσσεύεται η μπέρδα μας, συγγνώμη, ήθελα να πω... μπερδεύεται η γλώσσα μας όταν δηλαδή υποπέσουμε σε φραστικό λάθος ή αναγραμματισμό, λέμε ότι κάναμε σαρδάμ. Αυτό  συμβαίνει στον καθημερινό μας λόγο αρκετές φορές. και κάποιες περνάει απαρατήρητο, δεν συμβαίνει το ίδιο όταν απευθυνόμαστε δημόσια. Οι πάσης φύσεως ομιλητές ηθοποιοί, οι εκφωνητές, οι παρουσιαστές, οι δημοσιογράφοι, αλλά και οι πολιτικοί, τρέμουν τα σαρδάμ, γιατί πέραν του ότι προδίδουν το άγχος τους, προκαλούν γέλιο, στο ακροατήριο, αλλά και παρανοήσεις. "Δίνουμε όλοι το παρών στις κάλτσες την Κυριακή" αντί στις κάλπες, είπε αρχηγός κόμματος σε προεκλογική συγκέντρωση προκαλώντας θυμηδία στο ακροατήριο, "συγκάλυψα την επιτροπή" είπε υπουργός από το βήμα της βουλής ενώ ήθελε να πει συγκάλεσα την επιτροπή και ξεσήκωσε τους βουλευτές από τα έδρανα. Η λέξη σαρδάμ  προέρχεται και καθιερώθηκε στο λεξιλόγιο μας, σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή από αναγραμματισμό του επιθέτου του πρωτοπόρου ηθοποιού και σκηνοθέτη Αχιλλέα Μαρδά, ο οποίος στα τέλη της δεκαετίας του 20 αυτοσαρκαζόμενος σε μια θεατρική παράσταση για τα πολλά του λάθη, διάβασε το όνομα του ανάποδα και από Μαρδάς έγινε Σαρδάμ.  Η άποψη αυτή αμφισβητείται καθώς δεν είχε διατυπωθεί όσο ο Μαρδάς βρισκόταν εν ζωή και αποδίδεται σε ένα ευφυολόγημα του Φρέντυ Γερμανού.  Αντίθετα, στην εφημερίδα Bραδυνή (11.03.1968) υπάρχει άρθρο με τίτλο "σαρδάμ: 35 χρόνια", όπου αναφέρεται ότι «η λέξις "σαρδάμ" εφέτος συμπληρώνει 35 ολόκληρα χρόνια ζωής στο θέατρο. και παρακάτω διαβάζουμε ότι: Tο 1933 ο Bασίλης Aυλωνίτης, σε μια επιθεώρηση της εποχής για μια στιγμή έχασε τα λόγια του χωρίς όμως να χάση την ψυχραιμία του συνέχιζε να κάνει μορφασμούς και να τραγουδά «σαρδάμ, σαρδάμ, σαρδάμ». Δεν μπορώ μετά βεβαιότητας να υποστηρίξω τη μία ή την άλλη εκδοχή, θεωρώ όμως πολύ πιθανόν η νεολεξία του Αυλωνίτη να σατίριζε τον σύγχρονο και πολύ γνωστό εκείνα τα χρόνια συνάδελφό του. Τέλος στην    ιατρική ορολογία η διαταραχή τής έκφρασης τού προφορικού λόγου η οποία συνίσταται σε μετατροπές φωνημάτων ή λέξεων   και εκδηλώνεται είτε σε μορφολογικό είτε σε σημασιολογικό επίπεδο σε σημείο να γίνεται ο λόγος 

ακατανόητος, ονομάζεται παραφασία και πρόκειται για αντιδάνειο από το γαλλικό paraphasie, σύνθετη λέξη από την πρόθεση παρά και την αφασία. 

Από πού και γιατί. Συκώτι - Σύκο

Στη νέα ελληνική η λέξη συκώτι, έχει αντικαταστήσει την αρχαιοελληνική λέξη ήπαρ.  Βέβαια ο όρος "ήπαρ" συναντάται και σήμερα σε λέξεις ως πρώτο συνθετικό σε ιατρικούς όρους  όπως, ηπατίτιδα, ηπατολόγος, αλλά και σε λαϊκές φράσεις, όπως η πολύ γνωστή "μου κόπηκαν τα ήπατα. Να επισημάνουμε εδώ ότι στην αρχαιότητα θεωρούσαν το ήπαρ ως κέντρο του θάρρους  του φόβου και του θυμού. "Μου έπρηξες το συκώτι", λέμε για να δηλώσουμε ότι η υπομονή μας εξαντλείται. "Μη χαλάς το συκώτι σου" συμβουλεύουμε κάποιον που θυμώνει για ανάξιο λόγο.

Το συκώτι λοιπόν, προέρχεται από το φουα γκρα των αρχαίων, οι οποίοι τάιζαν αποκλειστικά με σύκα κάποια ζώα, κυρίως γουρούνια και χήνες, για να αποκτήσουν "συκωτόν ήπαρ" και να νοστιμίσει το συκώτι τους. Το¨συκωτόν ήπαρ" λοιπόν, το ήπαρ ζώου θρεμμένου αποκλειστικά με σύκα, μας έδωσε τη λέξη συκώτι, καθώς με την πάροδο του χρόνου, ο επιθετικός προσδιορισμός αντικατέστησε το προσδιοριζόμενο, και το ήπαρ από το συκωτόν έγινε συκώτι. Η έκπτωση του ουσιαστικού και η αντικατάστασή του από τον επιθετικό προσδιορισμό είναι γλωσσικό φαινόμενο στο οποίο έχουμε αναφερθεί και στο παρελθόν, το νερό από το νεαρόν (φρέσκο) ύδωρ, ο πανικός, από τον πανικό τρόμο που προκαλούσαν οι ακόλουθοι τού Πάνα στις Διονυσιακές γιορτές, ο ποντικός μυς από τα από τους μύες που κουβαλούσαν από τον Πόντο μαζί με τα σιτηρά οι τριήρεις στον Πειραιά, και πιο πρόσφατο το πούρο, που πήρε το όνομα του από την ετικέτα puro (καθαρό) tobaco που έφεραν τα πούρα όταν πρωτοεισήχθησαν στην Ελλάδα. Και ολοκληρώνουμε με τον συκοφάντη, ο οποίος σύμφωνα με τον Σαραντάκο προέρχεται από τους καταγγέλλοντες παράνομες ερωτικές σχέσεις.(Σύκον+φαίνω) τα συνθετικά της λέξης, και καθώς η λέξη σύκον προσδιόριζε το γυναικείο γεννητικό όργανο, η εκδοχή αυτή μοιάζει επικρατέστερη της ευρέως διαδεδομένης, ότι δηλαδή η λέξη προήλθε από αυτούς που κατήγγελλαν τους λαθραίους εξαγωγείς σύκων. Άλλωστε το σύκο είναι διαχρονικά, με διάφορους τρόπους σχετικό με την σεξουαλικότητα, καθώς σύμφωνα με την αφήγηση της βίβλου οι πρωτόπλαστοι με φύλλον συκής κάλυψαν τα μόρια τους, μόλις αντιλήφθηκαν ότι είναι γυμνοί. Επίσης το φύλλο συκής χρησιμοποιήθηκε  το μεσαίωνα από καλλιτέχνες που αναγκάστηκαν να καλύψουν τα γεννητικά όργανα σε νέα αλλά και σε υπάρχοντα έργα τέχνης, αγάλματα και πίνακες.

Η ΕΡΤ είναι και οφείλει να είναι ένας γυάλινος πύργος που οι πραγματικοί του ιδιοκτήτες, οι πολίτες, γνωρίζουν τα πάντα και ελέγχουν τη λειτουργία της.

Υποβάθμιση του προγράμματος, απομάκρυνση ικανότατων στελεχών, αδιαφορία για τη διαμόρφωση στοιχειώδους επιχειρησιακού ή στρατηγικού σχεδίου, μηχανισμοί παραδιοίκησης, οπισθοδρομικό «νέο Οργανόγραμμα», σκιώδεις προσθήκες στον υπάρχοντα Γενικό Κανονισμό Προσωπικού, μερικές μόνο από τις βαρύτατες καταγγελίες στις οποίες προχώρησε το ιστορικό στέλεχος της ΕΡΤ.
 
Όπως τονίζει στην επιστολή παραίτησής του ο Ν. Μιχαλίτσης προς τον Β. Κωστόπουλο, σκοπός της παραίτησής του είναι η ευαισθητοποίηση όσων λαμβάνουν τις αποφάσεις, υπογραμμίζοντας ωστόσο πως «οι ελπίδες μου είναι λιγοστές, γιατί φοβάμαι ότι η έως τώρα αδιαφορία τους να εμποδίσουν τις τελευταίες καταστροφικές σας επιλογές θα μπορούσε να εκληφθεί και ως συγκατάθεση. Κι αυτό θα είναι κρίμα για μια πολιτική ηγεσία που πήρε την δύσκολη, σημαντική και θαρραλέα απόφαση να ανοίξει την ΕΡΤ. Ελπίζω να διαψευστώ».
 
Στην επιστολή παραίτησής του, το σημαίνον στέλεχος της δημόσιας τηλεόρασης τονίζει, μεταξύ άλλων, την υποβάθμιση του προγράμματος της ΕΡΤ, την απομάκρυνση ικανότατων στελεχών, καθώς και την αδιαφορία για τη διαμόρφωση στοιχειώδους επιχειρησιακού ή στρατηγικού σχεδίου.
 
«Έχετε αντικαταστήσει τη θεσμική λειτουργία της ΕΡΤ με μηχανισμούς παραδιοίκησης με ποικίλα κέντρα ανεύθυνης εξουσίας, όπου κύριο ρόλο διαδραματίζουν οι εκπρόσωποι ενός λούμπεν πελατειακού "συνδικαλισμού", με αποκρουστικό για την κοινωνία πρόσωπο και αισθητική, δυσφημώντας κάθε έννοια υγιούς και ακηδεμόνευτου συνδικαλισμού που είναι απαραίτητος για την ανάπτυξη οποιασδήποτε εταιρείας» υπογραμμίζει ακόμη, 
 
Υπογραμμίζεται πως, παρά τις κατηγορίες που απευθύνει, ο Ν. Μιχαλίτσης σπεύδει να απαντήσει εκ των προτέρων στις αιτιάσεις πως η δημοσιοποίηση των σοβαρών προβλημάτων θα τύχει εκμετάλλευσης από όσους «πραγματοποίησαν το έγκλημα κατά της Δημοκρατίας με το μαύρο της ΕΡΤ», τονίζοντας πως «ο τρόπος να αφαιρέσεις κάθε επιχείρημα από τους όποιους εχθρούς 
της ΕΡΤ είναι να δημιουργήσεις ένα Δημόσιο Ραδιοτηλεοπτικό φορέα σύγχρονο, ανεξάρτητο και συνδεδεμένο με την κοινωνία».
 
«Η ΕΡΤ είναι και οφείλει να είναι ένας γυάλινος πύργος που οι πραγματικοί του ιδιοκτήτες, οι πολίτες, γνωρίζουν τα πάντα και ελέγχουν τη λειτουργία της. Ο στρουθοκαμηλισμός και μάταιος είναι και σε απομονώνει από την κοινωνία» συνεχίζει ο πρώην -πλέον- Γενικός Διευθυντής Τεχνολογίας της ΕΡΤ, ενώ ξεκαθαρίζει πως θα παραμείνει ως απλός εργαζόμενος «μακριά από θέσεις ευθύνης. Κάποια πράγματα, για κάποιους ανθρώπους, μετράνε περισσότερο από τις θέσεις ευθύνης. Το ξαναέζησα, άλλωστε, πριν το μαύρο της ΕΡΤ, όταν αποπέμφθηκα από την ίδια θέση με εντολή του εκφωνητή του μαύρου, κ. Κεδίκογλου. Υπήρξε τίτλος τιμής για μένα!».
 
Διαβάστε ολόκληρη την επιστολή παραίτησης του Ν. Μιχαλίτση:
 

Αγαπητέ κ. Κωστόπουλε,
Με την παρούσα, σας υποβάλλω την παραίτησή μου από τη θέση του Γενικού Διευθυντή Τεχνολογίας.
Η παραίτησή μου οφείλεται στην έντονη διαφωνία μου ως προς τον τρόπο που ασκείτε διοίκηση στην εταιρεία μας καθώς και στη συστηματική αγνόησή μου σε σημαντικά θέματα που άπτονται της στρατηγικής της εταιρείας μας στα θέματα τεχνολογίας.
Είναι πλέον πεποίθησή μου ότι με την πολιτική σας:
- Έχετε υποβαθμίσει το πρόγραμμα της ΕΡΤ, αφήνοντάς το χωρίς στοιχειώδη σχεδιασμό
- Ξεδοντιάζετε την ΕΡΤ απομακρύνοντας ικανότατα στελέχη
- Έχετε εξοργίσει παραδοσιακούς φίλους της ΕΡΤ (κινηματογραφιστές, παραγωγούς, δημοσιογράφους) και τους στρέφετε εναντίον της
- Αδιαφορείτε συστηματικά για τη διαμόρφωση στοιχειώδους επιχειρησιακού ή στρατηγικού σχεδίου
- Αδιαφορείτε για την υλοποίηση του επενδυτικού σχεδίου που έχει συντάξει η Γενική Διεύθυνση Τεχνολογίας
- Έχετε αντικαταστήσει τη θεσμική λειτουργία της ΕΡΤ με μηχανισμούς παραδιοίκησης με ποικίλα κέντρα ανεύθυνης εξουσίας, όπου κύριο ρόλο διαδραματίζουν οι εκπρόσωποι ενός λούμπεν πελατειακού "συνδικαλισμού", με αποκρουστικό για την κοινωνία πρόσωπο και αισθητική, δυσφημώντας κάθε έννοια υγιούς και ακηδεμόνευτου συνδικαλισμού που είναι απαραίτητος για την ανάπτυξη οποιασδήποτε εταιρείας.
- Σχεδιάσατε αδιαφανώς και εγκρίνατε αιφνιδιαστικά, χωρίς στοιχειώδη διάλογο ένα εξάμβλωμα που ονομάσατε "νέο Οργανόγραμμα" που γυρίζει οργανωτικά την εταιρεία μας στον προηγούμενο αιώνα και για το οποίο είχα καταθέσει έγκαιρα και τεκμηριωμένα όλες τις διαφωνίες μου στον εσωτερικό διάλογο της εταιρείας, αλλά εις μάτην. 
- Εγκρίνατε, και πάλι αδιαφανώς και χωρίς διάλογο, προσθήκες στον υπάρχοντα Γενικό Κανονισμό Προσωπικού που (με την εξαίρεση της δίκαιης αναγνώρισης της προϋπηρεσίας μεγάλης μερίδας συναδέλφων μας) περιέχουν διατάξεις σκανδαλώδεις και προκλητικές για την κοινωνία που στήριξε την ΕΡΤ σε δύσκολες στιγμές.
Αρνούμαι να υπηρετήσω τέτοιες πολιτικές από θέση ευθύνης.
Γνωρίζω ότι εσείς και κάποιοι άλλοι θα ισχυριστούν ότι η δημοσιοποίηση των σοβαρών προβλημάτων που αναφέρω θα αποτελέσει αντικείμενο εκμετάλλευσης από εκείνους που

πραγματοποίησαν το έγκλημα κατά της Δημοκρατίας με το μαύρο της ΕΡΤ. Σας ξεκαθαρίζω προκαταβολικά ότι ο τρόπος να αφαιρέσεις κάθε επιχείρημα από τους όποιους εχθρούς 
της ΕΡΤ είναι να δημιουργήσεις ένα Δημόσιο Ραδιοτηλεοπτικό φορέα σύγχρονο, ανεξάρτητο και συνδεδεμένο με την κοινωνία. Η ΕΡΤ είναι και οφείλει να είναι ένας γυάλινος πύργος που οι πραγματικοί του ιδιοκτήτες, οι πολίτες, γνωρίζουν τα πάντα και ελέγχουν τη λειτουργία της. Ο στρουθοκαμηλισμός και μάταιος είναι και σε απομονώνει από την κοινωνία.
Εύχομαι να ευαισθητοποιηθούν από την παραίτησή μου εκείνοι που σας τοποθέτησαν και να αποφασίσουν να βάλουν φρένο στην πολιτική αυτή. Εν τούτοις, οι ελπίδες μου είναι λιγοστές, γιατί φοβάμαι ότι η έως τώρα αδιαφορία τους να εμποδίσουν τις τελευταίες καταστροφικές σας επιλογές θα μπορούσε να εκληφθεί και ως συγκατάθεση. Κι αυτό θα είναι κρίμα για μια πολιτική ηγεσία που πήρε την δύσκολη, σημαντική και θαρραλέα απόφαση να ανοίξει την ΕΡΤ. Ελπίζω να διαψευστώ.
Σας ενημερώνω ότι θα παραμείνω απλός εργαζόμενος, μακριά από θέσεις ευθύνης. Κάποια πράγματα, για κάποιους ανθρώπους, μετράνε περισσότερο από τις θέσεις ευθύνης. Το ξαναέζησα, άλλωστε, πριν το μαύρο της ΕΡΤ, όταν αποπέμφθηκα από την ίδια θέση με εντολή του εκφωνητή του μαύρου, κ. Κεδίκογλου. Υπήρξε τίτλος τιμής για μένα!
Θα συνεχίσω να υπηρετώ την ΕΡΤ με τις επιστημονικές μου γνώσεις και την πολύχρονη εμπειρία μου και να αγωνίζομαι για μια ΕΡΤ, για την οποία θα είναι υπερήφανοι, τόσο εκείνοι που έχουν την τιμή να την υπηρετούν, όσο και η κοινωνία.
Φυσικά, θα συνεχίσω να εκτελώ τα καθήκοντά μου έως τον ορισμό του αντικαταστάτη μου.
Με εκτίμηση,
Νίκος Μιχαλίτσης
Γενικός Διευθυντής Τεχνολογίας ΕΡΤ

Πάχνη

Ξαλάφρωσες τα φτερά της πεταλούδας,
ασήκωτη ανοιξιάτικη δροσιά συσσωρευμένη το ξημέρωμα.
Δυο σταγόνες όλες κι όλες, 
δυο δάκρυα απομάκρυνες,
απαλά με προσοχή,
 κι ο δείκτης έκλαψε, 
η πεταλούδα πέταξε. 

Περί απείρου

Τι θα σήμαινε για εμάς τους θνητούς το να ζούμε για πάντα; Ποια είναι η φύση ενός άπειρου συνόλου;
Μπορούμε να κάνουμε λόγο για μικρά και για μεγάλα άπειρα; Άραγε, το Σύμπαν θα υπάρχει αιωνίως;
Το σύµπαν είναι περιορισμένο; έχει αρχή;θα έχει τέλος; ποια η δοµή του µικρόκοσµου;υπάρχει όριο στη διαιρετότητα των υλικών αντικειμένων;

Η εµπειρία από µόνη της δεν μπορούσε να δώσει απάντηση κι έτσι το ζήτηµα, αν υπάρχει όριο στη διαιρετότητα των υλικών αντικειμένων, μετατοπίστηκε από την περιοχή της εµπειρίας στο χώρο των μαθηματικών και της φιλοσοφίας.
Σε ένα άπειρο Σύμπαν μπορεί να συμβεί οτιδήποτε; Άραγε, ο Θεός είναι άπειρος;Και αν ναι, δεν πρέπει να είναι «πιο μεγάλος» από τα εγκόσμια άπειρα, όπως είναι ο ανεξάντλητος κατάλογος των θετικών αριθμών;
Η έννοια του απείρου από το στερητικό άλφα και το πέρας που σημαίνει τέλος, είναι τόσο αρχαία, όσο και η Φιλοσοφία. Οι Ίωνες φιλόσοφοι ήταν οι πρώτοι που προσπάθησαν να το προσδιορίσουν. Στη φιλοσοφία του Αναξίμανδρου είναι το απέραντο και χωρίς όρια πρωταρχικό στοιχείο. Η προσέγγιση αυτή του Αναξίμανδρου ήταν σημαντικότατο βήμα προόδου για την εξέλιξη της έννοιας της ύλης όταν τη συγκρίνουμε με τις επικρατούσες θεωρίες της εποχής του.
Το “άπειρο” ανέκαθεν προξενούσε και προξενεί αρκετές δυσκολίες και προβλήματα στον καθορισμό του όπως και στην κατανόησή του. Με την έννοια “άπειρο” εννοούμε συνήθως κάτι το οποίο αντίκειται στο πεπερασμένο, κάτι χωρίς πέρας, κάτι έξω από το οποίο δεν υπάρχει τίποτα, κάτι το οποίο δεν επιδέχεται περαιτέρω αύξηση. Σε τελική ανάλυση κάτι που αδυνατούμε να βιώσουμε, να έχουμε την εμπειρία του με τα πεπερασμένα εργαλεία των αισθήσεων. Κι εδώ συναντάμε την ταύτιση του απείρου με τον Θεό.
Οι έννοιες του απείρως μεγάλου και του απείρως μικρού είναι έννοιες αφηρημένες πού όμως αντανακλούν πραγματικές σχέσεις του κόσμου. Το περιεχόμενο, υπόσταση του απείρως μεγάλου είναι η απεραντοσύνη

της ύλης μέσα στο χώρο και στο χρόνο, είναι η άπειρη ποικιλία των πραγμάτων και των ιδιοτήτων τους. Το απειροελάχιστο, ενυπάρχει στα απειροελάχιστα σωμάτια που αποτελούν την ύλη. Η έννοια του πεπερασμένου εκφράζει τον περιορισμό των πραγμάτων, των φαινομένων και των συγκεκριμένων διαδικασιών μέσα στο χώρο και το χρόνο. Η έννοια του απείρου σημαίνει τον απεριόριστο χαρακτήρα τηςύλης μέσα στο χώρο και στο χρόνο. Το άπειρο και τα πεπερασμένο είναι λοιπόν αντιθέσεις που κατανοούνται μόνο συνδεδεμένα το ένα με το άλλο, και σε αμοιβαία αλληλεξάρτηση.

Από πού και γιατί Στέντωρ - (ν)τελάλης

Κυρίες και κύριοι φίλες και φίλοι γεια σας.

 Για τη μεγίστη σε ένταση, τη βροντερή φωνή χρησιμοποιούμε τον επιθετικό προσδιορισμό στεντόρεια.

Το επίθετο στεντόρειος -α -ο, προέρχεται από τον μυθικό ήρωα Στέντορα  που τον πρωτοσυναντάμε στην Ιλιάδα και πρόκειται για κάποιον πολεμιστή που η φωνή του ήταν τόσο δυνατή, που ακουγόταν σαν να φώναζαν 50 άνδρες μαζί. Ο χαλκεόφωνος κατά τον Όμηρο Στέντωρ ήταν κάτι ανάλογο με τις σημερινές διαβιβάσεις. Μετέδιδε δηλαδή με τη φωνή του τις διαταγές και τα μηνύματα από τη μια άκρη του μετώπου στην άλλη. Δηλαδή, όπως λέμε για κάποιον ότι πολέμησε με την ψυχή του, ο Στέντορας πολέμησε με τη... φωνή του

  Στον Στέντορα αποδίδεται η φράση: «Αιδώς Αργείοι.» με την οποία βροντερά - στεντόρεια, έψεξε
 τους Αργείους που δείλιασαν, μετά την αποχώρηση του Αχιλλέα από τη μάχη. το όνομα Στέντωρ ετυμολογείται από το ρήμα στένω-στενάζω + παραγωγικό επίθημα –τωρ. 

Κατά μία εκδοχή ο Στέντωρ καταγόταν από τη Θράκη. Η επικρατέστερη τον θέλει να κατάγεται από το Άργος

«Αρκάς το γένος, ερίσας δε προς τον Ερμήν περί μεγαλοφωνίας εφονεύθη υπ' αυτού.» Υποπίπτοντας στο μέγιστο κατά την αρχαιότητα αμάρτημα, την Ύβρι προκάλεσε, τον κήρυκα των θεών, τον θεό Ερμή και έχασε τη ζωή του στην προσπάθειά του να τον ξεπεράσει.

Ο Στέντορας, θα μπορούσε να θεωρηθεί και σαν ο πρώτος δημόσιος κήρυκας ο πρώτος  ντελάλης. Η    λέξη είναι ντελάλης μάλλον τουρκικής προέλευσης από το  tellal. Οι  απόψεις,ότι η λέξη τελάλης προέρχεται  είτε από το επίρρημα τηλέ και το ρήμα λαλώ, είτε από την λέξη διαλαλητής μάλλον δεν ευσταθούν, αν και είναι αρκετοί που τις υποστηρίζουν στην προσπάθεια τους να ανακαλύψουν ελληνικές ρίζες σε κάθε ομιλούμενη γλώσσα του πλανήτη. Όπως και να χει όμως... μακρινός συνάδελφος μας ο ντελάλης, γιατί κι εμείς εδώ από το ραδιόφωνο τηλελαλούμε.

Από πού και γιατί 

Καβάλησε το καλάμι - Πήγασος

  

Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι για σας, 

Υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι, ιδιαίτερα μεταξύ εκείνων που ασχολούνται με την τέχνη, αλλά όχι μόνον, που, ενώ είναι ασήμαντες μετριότητες, ευνοημένοι από κάποια συγκυρία, από κάποιο εντελώς τυχαίο περιστατικό, κέρδισαν κάποια θέση, κάποια στιγμιαία αναγνώριση, που τους έβγαλε από την αφάνεια, με αποτέλεσμα να πάρουν τα μυαλά τους αέρα και να πιστέψουν ότι είναι... αυθεντίες, ότι είναι ανεπανάληπτοι ότι είναι μοναδικοί... Σε κάτι τέτοιες περιπτώσεις, λέμε παραστατικά, για όλους αυτούς που τελευταία, αυξάνονται επικίνδυνα, ότι καβάλησαν το καλάμι.

Η φράση αυτή έχει τις ρίζες της στη μυθολογία,  και πιο συγκεκριμένα στο μύθο που ο ήρωας Περσέας, με τη βοήθεια της Αθηνάς κατάφερε να σκοτώσει, τη φοβερό τέρας τη Μέδουσα, που όποιος την αντίκριζε, πέτρωνε. 

Όταν λοιπόν την εξόντωσε κόβοντας το κεφάλι της, από τον κομμένο λαιμό της ξεπήδησε ένα άλογο με φτερά, κι επειδή... επήγασε, το ονόμασαν Πήγασο. Αυτό το φτερωτό άλογο ίππευσε ο Περσέας για να διαφύγει από τις αδελφές της Μέδουσας που τον κυνήγησαν

Το περίφημο αυτό άλογο το συναντάμε και σε αρκετά ακόμη επεισόδια της μυθολογίας μας. Σ ένα από αυτά ένας άλλος μυθικός ήρωας , ο Βελλερεφόντης, καβάλα στον Πήγασο κατάφερε να εξοντώσει ένα άλλο φοβερό τέρας της μυθολογίας μας τη Χίμαιρα.

Σε μεταγενέστερο μύθο, συναντάμε τον Πήγασο, ως άλογο των Μουσών, που τον ιππεύουν οι ποιητές για να ταξιδέψουν στο καλλιτεχνικό στερέωμα. 

Αυτό το τελευταίο επεισόδιο του μυθικού αλόγου, από το ότι δηλαδή οι θεοί το χάρισαν στις μούσες, αλλά και από ένα ποίημα του Ρωμαίου ποιητή Κάτουλου, που είχε γράψει, πως όταν στιχουργεί, νοιώθει ότι ανεβαίνει στα ουράνια ιππεύοντας τον Πήγασο, το φτερωτό αλογάκι της μυθολογίας μας, έγινε ο συμβολικός μεταφορέας της ποιητικής έμπνευσης, και φυσικά ο αγαπημένος των ποιητών.

Έτσι παλαιότερα όταν θέλανε να πούνε ότι κάποιος είναι ποιητής, μεταφορικά λέγανε ότι... ιππεύει τον Πήγασο.

Σε κάποια συγκέντρωση λογοτεχνών, στην παλιά Αθήνα, γινόταν λόγος για κάποιον ποιητή -απόντα φυσικά- που εκείνη την εποχή είχε εκδώσει μια ποιητική συλλογή και είχε δημιουργήσει αρκετό θόρυβο γύρω από το όνομά του. Σχολιάζοντας λοιπόν τον συνάδελφό τους, κάποιος από τους παρευρισκόμενους είπε: " Επιχείρησε να ιππεύσει τον Πήγασον, αλλά το μόνον που κατόρθωσε είναι να ιππεύσει τον κάλαμον...

Να διευκρινίσουμε ότι κάλαμος λεγόταν την εποχή εκείνη ο κονδυλοφόρος με τον οποίον έγραφαν.

Αυτό το ευφυολόγημα έκανε εντύπωση, και τελικά το "ιππεύει τον κάλαμο" εκλαϊκεύτηκε και καθιερώθηκε ως καβάλησε το καλάμι, για όσους το καβαλάνε,είτε νομίζουν πως είναι ποιητές, είτε κάτι άλλο πολύ σημαντικό, παρά τη δεδομένη ασημαντότητά τους.  

Επετειακές χαρμολύπες και η αναγκαιότητα της ατάραχης εγρήγορσης

Στην Ελλάδα, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο, γιορτάζουμε το “ΟΧΙ”γιατί υψώσαμε το ανάστημά μας και αντισταθήκαμε. Γιατί γίναμε παράδειγμα προς μίμηση, έστω κι αν το κόστος ήταν τεράστιο. Πείνα, εξαθλίωση, θάνατοι, καταλήστευση της δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας
Τα τελευταία δύο χρόνια, ξεκίνησαν και γίνονται κάποιες εκδηλώσεις για την απελευθέρωση της Αθήνας στις 12 Οκτωβρίου του 44, όμως στη συλλογική μας μνήμη, η επέτειος που είναι ταυτισμένη με το “έπος του 40” είναι η 28η Οκτωβρίου. Ίσως γιατί αυτά που ακολούθησαν στο αμέσως επόμενο διάστημα, μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Αθήνα, (Δεκεμβριανά, Συμφωνία της Βάρκιζας, Εμφύλιος), δεν άφησαν πολλά περιθώρια για χαρές και πανηγύρια. Ίσως γιατί το 40, έστω για λίγο, ενωθήκαμε, ενώ το 44 διχαστήκαμε.
Η χαρμολύπη, όπως και κάποιες άλλες λέξεις της Ελληνικής, (φιλότιμο, παλικάρι, μεράκι), δεν αποδίδεται μονολεκτικά σε καμία άλλη γλώσσα, είναι όμως μια πολύ συνηθισμένη συγκινησιακή κατάσταση, ιδιαίτερα για κείνους που μπορούν να διακρίνουν ότι δεν είναι όλα άσπρα - μαύρα κι ότι υπάρχουν άπειρες ενδιάμεσες αποχρώσεις, και πως ακόμη υπάρχουν κι άλλα χρώματα, και πως όπως το σκοτάδι κρύβεται και παραμονεύει, μέσα στο φως, έτσι και το φως επιστρέφει,αμέσως μετά την πλήρη επικράτηση του σκοταδιού.
Και στα γενέθλια μπορούμε να αισθανθούμε χαρμολύπη, και σε κάθε επέτειο.
Επέτειος του “Μαύρου στην ΕΡΤ”και της επαναλειτουργίας της, σήμερα. 11 Ιουνίου του 13, η τότε κυβέρνηση αποφάσισε να κλείσει την ΕΡΤ. Δυο χρόνια μετά στις 11 Ιουνίου του 15, η τωρινή κυβέρνηση, άνοιξε την ΕΡΤ.
Η 11η Ιουνίου λοιπόν για μας τους Ερτικούς είναι μια επέτειος διπλή.

Λυπήθηκα για το "Μαύρο", όμως η χαρά απ το φως  που ξεπρόβαλε στα μάτια των ανθρώπων που αντιστάθηκαν ήταν ασύγκριτα μεγαλύτερη, από την όποια στιγμιαία απόγνωση. 

Χάρηκα με την επαναλειτουργία, όμως το σκοτάδι, παραφυλούσε για να γκριζάρει τα οράματά μας.

Η χαρά που μοιράστηκα με τους συναγωνιστές, συνάδελφους και αλληλέγγυους, μετριάστηκε από το σκοτάδι στα μάτια των ιδιοτελών των συμβιβασμένων και των μνησίκακων, που η παρουσία μας από μόνη τους ενοχοποιούσε, γιατί τους θύμιζε τη δική τους απουσία. Κι ακόμη περισσότερο λυπήθηκα για κάποιους από τους συναγωνιστές που, με την επαναλειτουργία ξαναθυμήθηκαν τις παλιές πρακτικές της χωριστικότητας  και διάλεξαν ένα χρώμα, μια απόχρωση... για να πολεμήσουν το ουράνιο τόξο, που με όλα τα χρώματα είχε προβάλει στον ορίζοντα, μετά την καταιγίδα της 11ης Ιουνίου.  Ούτε χαρά ούτε λύπη λοιπόν. Ούτε και χαρμολύπη βεβαίως. Ούτε κόκκινο ούτε ιώδες, Ούτε μαύρο ούτε άσπρο. Ο αγώνας δίνεται σε όλα τα χρώματα  ο αγώνας δεν έχει χρώματα. Υπήρχε προ του μαύρου, στη διάρκειά του και μετά από αυτό. Είναι συνεχής και καθημερινός και είναι αναγκαίο να είμαστε όλοι μαζί σε αυτόν.

Οι άνθρωποι της  ΕΡΤ, τουλάχιστον όσοι αισθάνονται «άνθρωποι της ΕΡΤ» και όχι απλώς εργαζόμενοι σε αυτήν, δεν ήταν άσχετοι με τους αγώνες.
ΟΙ αγώνες υπήρχαν καθημερινά και μάχες κερδίζονταν- και χάνονταν- σε όλα τα πεδία. Το μαύρο συγκέντρωσε δυνάμεις, βοήθησε στην εστίαση και ένωσε τους ανθρώπους. Οι άνθρωποι της ΕΡΤ ανακάλυψαν ότι υπάρχουν πολλοί «άνθρωποι της ΕΡΤ» εκεί έξω, που η ζωή τους γκρίζαρε επίσης με το μαύρο.
Θυμός και λύπη για το μαύρο, χαρά και συγκίνηση για τη συνεργασία και την αλληλεγγύη. Η καθημερινότητα άλλαξε, ο αγώνας εντάθηκε και πέτυχε, γιατί ήρθε η επαναλειτουργία. Ή μήπως κερδήθηκαν απλώς κάποιες μάχες και κάποιες άλλες δίνονται ακόμα;