Ικάριο Πέλαγος

 Αυτό το τέρας που τρώει την αγάπη

και το φυλάνε στα υπόγεια τα κρυφά

μεσ' το λαβύρινθο τοχουν καταχωνιάσει

τρεις μέρες κλαίω να μου δώσουν τα κλειδιά

- Δεν πάει άλλο μ αυτήν την ιστορία

χωρίς το νήμα στο λαβύρινθο πού πας

εγώ θα μείνω μ΄ αυτήν την απορία

και συ θα λες πως τάχα  αγαπάς.

-Δεν την αντέχουν την αλήθεια τα κέρινα φτερά σου

και τώρα σου ΄ρθε να πετάξεις στα ψηλά

δεν έχει σύννεφα για να σε προστατέψουν

πέφτεις στα άδυτα μιας θάλασσας βαθιάς.

Από πού και γιατί - καρδιά

  Στη σημερινή γλώσσα, το «μυώδες κοίλο όργανο που λειτουργεί ως αντλία για την κυκλοφορία του αίματος και που στο ανθρώπινο σώμα βρίσκεται στο πρόσθιο και μεσαίο τμήμα της θωρακικής κοιλότητας, ανάμεσα στους πνεύμονες, κατά τα δύο τρίτα στην αριστερή και κατά το ένα τρίτο στη δεξιά πλευρά», η καρδιά, εκτός απ' αυτήν την κυριολεκτική της και φυσικά απαραίτητη, λειτουργία της, χρησιμοποιείται καθημερινά, ευρύτατα και με πάρα πολλές μεταφορικές σημασίες.

Σε αντιδιαστολή με το μυαλό, που ταυτίζεται με τη λογική, η καρδιά συμβατικά θεωρείται η πηγή των καλών ή κακών συναισθημάτων -κι έτσι λέμε ότι κάποιος  «έχει καλή καρδιά ή και χρυσή καρδιά», ενώ κάποιος άλλος  «είναι άκαρδος», ή  «έχει καρδιά σαν πέτρα», όταν του λείπει η ενσυναίσθηση, δηλ. η συναισθηματική ταύτιση με την ψυχική κατάσταση ενός άλλου ατόμου, και η κατανόηση της συμπεριφοράς και των κινήτρων του. 

Πηγή του έρωτα βεβαίως , η καρδιά,  γιατί  «με την καρδιά ερωτευόμαστε»· του θάρρους και της τόλμης, όταν  «το λέει η καρδιά σου» να διεκδικήσεις το δίκιο σου, αλλά του φόβου όταν «τρέμει η καρδούλα σου»· Ταυτίζεται με τη χαρά και το γέλιο, όταν ξεκαρδιζόμαστε»· αλλά και  με το κέντρο ενός αντικειμένου ή χώρου, ο τάδε  λέμε μένει στην καρδιά της Αθήνας και «στην καρδιά του αντιδραστήρα» εντοπίστηκε, ω μη γένοιτο, δυσλειτουργία. 

Επίσης χρησιμοποιείται για να ορίσει το μέσο μιας χρονικής περιόδου, «στην καρδιά του καλοκαιριού», λέμε όταν σκάει ο τζίτζικας. Στην «καρδιά του προβλήματος» αναζητούμε τη δυσεύρετη λύση 

 Όταν κάτι το επιθυμούμε πολύ  «το θέλουμε μ' όλη μας την καρδιά» να μείνουμε κι άλλο και  

«δεν μας κάνει
καρδιά»  να φύγουμε απ' το αγαπημένο μας νησί.

Η καρδιά, ακόμα, θεωρείται ότι συνδέεται με την ειλικρίνεια. Λέμε «λόγια της καρδιάς», τα ειλικρινή λόγια, ενώ όταν ευχόμαστε, για να δείξουμε ότι το εννοούμε, λέμε «από τα βάθη της καρδιάς μου»

Ετυμολογικά η λέξη είναι κληρονομημένη από την αρχαία ελληνική καρδία που από το μεσαίωνα  με συνίζηση για αποφυγή της χασμωδίας έγινε καρδιά.  Σύμφωνα με τον Μελέτιο «η λέξη ετυμολογείται παρά το κραδαίνω το σείω, αεικίνητος γαρ η καρδία», παραθέτοντας και  σχετικό χωρίο από τον Όμηρο, Οδύσσεια Υ 23, που η καρδιά αναγράφεται ως «κραδίη».

Τέλος στο facebook οι καρδούλες είναι ένα κλικ παραπάνω από το απλό «λάικ», το χεράκι με τον σηκωμένο αντίχειρα, και χρησιμοποιούνται για να δηλώσουν μεγάλη ικανοποίηση, θαυμασμό και απόλυτη επιδοκιμασία. Αυτές οι καρδούλες σε αρκετές περιπτώσεις, έχουν  αποτελέσει και αιτία τσακωμού στα ζευγάρια, όταν εντοπίζονται σε άλλο μέλος που θεωρείται ερωτικά ανταγωνιστικό. 

Από που και γιατί - μέδουσα

   Η Μέδουσα στην ελληνική μυθολογία ήταν μία από τις τρεις Γοργόνες  στις οποίες αναφερθήκαμε σε προηγούμενη εκπομπή .  Από τις τρεις αυτές αδελφές η Μέδουσα ήταν η θνητή αλλά και η πιο γνωστή καθώς γύρω απ' αυτήν πλέκονται  διάφοροι μύθοι. Σύμφωνα με τον Ησίοδο ήταν η πιο φριχτή από τις αδερφές της και ως θνητή θανατώθηκε, ύστερα από προτροπή του Πολυδεύκη, από τον Περσέα, που την αποκεφάλισε βοηθούμενος από τους θεούς.

 Κατά την εκδοχή του Οβίδιου ήταν τόσο όμορφη που ο Ποσειδώνας θέλησε να ενωθεί μαζί της και μεταμορφωμένος σε άλογο ήρθε σε επαφή την αποπλάνησε στον ιερό χώρο της Αθηνάς. Η θεά, εξοργισμένη με το γεγονός, καθώς δεν μπορούσε να έρθει σε ρήξη με τον Ποσειδώνα ξέσπασε πάνω στη Μέδουσα. Την σκότωσε και νεκρή την μεταμόρφωσε σε απεχθές τέρας, που αντί για μαλλιά είχε φίδια. Η ασχήμια της ήταν τέτοια, που όποιος την κοιτούσε στο πρόσωπο πέτρωνε.  

Και στις δύο εκδοχές ὁ Περσέας τὴν σκότωσε καὶ παρέδωσε τὸ κεφάλι της στὴν Αθηνά, ἡ οποία τὸ έβαλε στην ασπίδα της σαν προστασία, μετατρέποντας κάθε εχθρό  της σε πέτρα.

 

Το Μέδουσα είναι  μετοχή γένους θηλυκού ενεργητικού ενεστώτα του αρχ. ρήματος μέδω:  μετρώ, συμβουλεύω, άρχω, κυριαρχώ, προστατεύω. Η μετοχή   "μέδουσα" σημαίνει την προστάτιδα, την κυρίαρχο, την φύλακα. Το ίδιο ρήμα δημιούργησε την Μήδεια και την Ανδρομέδα.

 

Η Μέδουσα επηρέασε την τέχνη από πολύ καιρό  ο  Caravaggio, δημιούργησε 2 πίνακες με το ίδιο θέμα, έναν το 1596 και έναν το 1597 οι πίνακες του Caravaggio γνωστοί και ως “Ο Αποκεφαλισμός της Μέδουσας”, αποτυπώνουν τη στιγμή που ο Περσέας αποκεφάλισε τη γοργόνα, ενώ το κεφάλι της είναι ακόμα ζωντανό. Ο Gianni Versace, ο ιδρυτής του πασίγνωστου οίκου μόδας, επέλεξε την Μέδουσα για σύμβολό του, στην ανθρώπινη μορφή της όμως

 Επίσης ο Νταλί σε ένα σχετικά άγνωστο έργο του την απεικονίζει σουρεαλιστικότατα με μαλλιά πλοκάμια   Ο Μπενβενούτο Τσελίνι  την περίοδο 1545 – 1554,
χύτευσε  ένα μπρούτζινό άγαλμα που σήμερα βρίσκεται στη Φλωρεντία, στην πλατεία Piazza della Signoria και στο οποίο ο Περσέας στο υψωμένο αριστερό του χέρι κρατάει επιδεικτικά το κεφάλι της Μέδουσας. Τέλος θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρουμε πως από την Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2020 κοσμεί  το πάρκο απέναντι από το Ανώτατο Δικαστήριο στο Μανχάταν ένα δίμετρο γλυπτό της Μέδουσας, η οποία φέρεται αυτή να κρατάει κομμένο κεφάλι του Περσέα. Καθόλου τυχαίο το μέρος που είναι τοποθετημένο. Η τοποθέτηση του έργου στο συγκεκριμένο σημείο ήταν μια συνειδητή επιλογή του καλλιτέχνη, Λουτσιάνο Γκαρμπάτι (Luciano Garbati) καθώς βρίσκεται απέναντι από το δικαστήριο όπου καταδικάστηκε  όπου καταδικάστηκε ο Χάρβεϊ Γουαϊνστάιν και άλλοι βιαστές. 

Από πού και γιατί -γοργόνα γοργός

 

Οι γοργόνες στην ελληνική μυθολογία, στην  εκδοχή που έχουμε από τον Ησίοδο, ήταν οι τρείς αδελφές Σθενώ, Μέδουσα και Εὐρυάλη. Περιγράφονται ως φριχτά πλάσματα, με μορφή γυναίκας από τη μέση κι επάνω και με τη μορφή ψαριού από τη μέση και κάτω, με φίδια αντί για μαλλιά στο κεφάλι και  βλέμμα που πέτρωνε όποιον τολμούσε να τις κοιτάξει στα μάτια.  Ανάμεσα στους μύθους, από τους πλέον διαδεδομένους είναι  αυτός της αδελφής του Μ. Αλεξάνδρου, της Θεσσαλονίκης, που μεταμορφώθηκε σε Γοργόνα γιατί από λάθος ή άγνοια πέταξε το «αθάνατο νερό» που ο αδελφός της με κόπους και κινδύνους είχε αποκτήσει για να εξασφαλίσει την αθανασία. Είναι αυτή που ρωτάει τους ναύτες "Ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος;" κι αν απαντήσουν ότι ζει τους αφήνει να φύγουν τραγουδώντας με την λύρα της. Αν όμως απαντήσουν ότι ο πέθανε , ανατρέπει το καράβι πετώντας  το ψηλά  και το βυθίζει. Έπειτα  μετανιώνει για τις ζωές των ναυτών που αφαίρεσε, κλαίει και μοιρολογεί, από τα κλάματα σηκώνεται τρικυμία και θύελλα μεγάλη που αφανίζει τα πάντα στο πέρασμά της. Γοργόνες συναντάμε σε πολλές περιπτώσεις στη μυθολογία, τη λογοτεχνία και τη λαογραφία άλλων πολιτισμών. Οι πρώτες γνωστές ιστορίες για γοργόνες εμφανίστηκαν στην Ασσυριακή μυθολογία το 1000 π.Χ. Στη σύγχρονη λαϊκή γλώσσα η λέξη γοργόνα χρησιμοποιείται συνήθως για να
περιγράψει την όμορφη κοπέλα, συνηθέστατα ως φιλοφρόνηση κατά την εκδήλωση ενδιαφέροντος ενός άνδρα σε μια γυναίκα.  Συνώνυμο του «μανίτσα» και του «ζαργάνα». «Πού θέλει η γοργόνα μου να την πάω απόψε;»., ρώτησε ο καταγοητευμένος Ετυμολογικά το όνομα προέρχεται από τη ρίζα γορ  η οποία αναδιπλασιάζεται συντομευμένη κι έτσι προκύπτει  η Γοργώ της Γοργούς, όπως την βρίσκουμε στον Όμηρο, αλλά αργότερα και στον Ησίοδο που εμφανίζεται και η αιτιατική πληθυντικού "τας Γοργούς". Ωστόσο  το ουσιαστικό μετά τον Ησίοδο περνά  στην κλίση των ρινικών κι έτσι προκύπτουν οι γοργόνες. Η ρίζα γορ δεν σχετίζεται με την ταχύτητα, , αλλά με την αδυναμία, την εξασθένιση, τα γηρατειά, την αποξήρανση.: Γοργώ είναι αυτή που προκαλεί εξασθένιση, αρρώστια, αδυναμία, γήρας. Το επίθετο γοργός αρχικά σήμαινε: "αυτός που προκαλεί φόβο, τρόμο με την όψη ή το βλέμμα του" και μεταγενέστερα αποκτά τη σημασία "γρήγορος", που δεν προέρχεται από την ίδια ρίζα -παρά τη συνήχηση- αλλά μάλλον λόγω αυτής, το γοργός και το γρήγορος, κατέληξαν συνώνυμα.

Από πού και γιατί - Ξήλωμα - Ξύλωμα

 

Διάβαζα πρόσφατα σε τίτλο άρθρου  έγκυρου ιστότοπου πως "ξύλωσαν" κάποιους ανώτερους αξιωματικούς. Μου έκανε εντύπωση το ορθογραφικό λάθος στο ξήλωσαν που ήταν γραμμένο με ύψιλον αντί του σωστού ήτα. Μια αναζήτηση στο διαδίκτυο μου αποκάλυψε πως το λάθος αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο· ίσως γιατί το ξύλωμα με ύψιλον που στη βοτανική  είναι το σύνολο αγγείων που μεταφέρουν τις θρεπτικές ουσίες από τις ρίζες του φυτού στα φύλλα, είναι ομόηχο με το ξήλωμα  που είναι η διαδικασία ή το αποτέλεσμα του ξηλώνω· συνηθέστερα   η επαναφορά ενός πλεκτού  σε μορφή νήματος και κυριολεκτικά   η απόσπαση ενός αντικειμένου από τη θέση του, στην οποία είχε εφαρμοστεί σταθερά και τρόπον τινά μόνιμα.

Το  ξηλώνω, από όπου προέκυψε το ξήλωμα με ήτα προέρχεται από το ρήμα της αρχαίας εξηλώνω εκ
του εκ και ήλος (= καρφί)· δηλαδή ξεκαρφώνω. Ομόρριζα είναι και τα ρήματα: προσηλώνω [το βλέμμα] (<πρός + ἧλος)= καρφώνω τὸ βλέμμα μου, καθηλώνω (<κατά + ἧλος)  αναγκάζω κάποιον να μείνει ακίνητος στη θέση του,  αποκαθηλώνω αφαιρώ τα καρφιά, (μεταφορικά) κάνω κάτι να εκπέσει, να χάσει την αξία και την ισχύ του. Η Αποκαθήλωση στη χριστιανική λειτουργική λέγεται η σκηνή της καταβίβασης του σώματος του Ιησού, από το Σταυρό που ακολούθησε μετά τη Σταύρωσή του, προκειμένου στη συνέχεια να ενταφιαστεί.

.Τώρα μια και αναφερθήκαμε στο ξύλωμα με ύψιλον που μέσω αυτού μεταφέρονται από τις ρίζες στα φύλλα, το νερό και οι ουσίες που περιέχει, να ολοκληρώσουμε αντιπαραβολικά με το φλοίωμα που είναι επιφορτισμένο με την μεταφορά των προϊόντων της φωτοσύνθεσης από τα φύλλα προς το βλαστό και την ρίζα.

Από που και γιατί - Προλετάριος

 Σύμφωνα με το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, προλετάριος είναι ο μισθωτός εργάτης, που δεν έχει δικά του μέσα παραγωγής και που το εισόδημά του προέρχεται αποκλειστικά από την πώληση της εργατικής του δύναμης. Ετυμολογικά η λέξη είναι άμεσο δάνειο από την ιταλική proletario < λατινική proletarius  όπου proles = απόγονος

Ο όρος αρχικά χρησιμοποιήθηκε με υποτιμητική έννοια, μέχρι που ο Κάρολος Μαρξ και ο Φρίντριχ Ένγκελς τον χρησιμοποίησαν ως έναν κοινωνιολογικό όρο για να αναφερθούν στην εργατική τάξη. Στην αρχαία Ρώμη  ο προλετάριος, ανήκε στην κατώτερη οικονομική τάξη, δεν φορολογείτο, διότι δεν είχε εισοδήματα, και υπηρετούσε την πατρίδα μέσω των απογόνων του, τους οποίους προσέφερε ως στρατιώτες.

 Σύμφωνα με το Ρωμαϊκό Δίκαιο αν και οι προλετάριοι αποτελούσαν κοινωνική τάξη επίσημα αναγνωρισμένη δεν είχαν το δικαίωμα ψήφου. Με τον χρόνο όμως σιγά – σιγά και ειδικά με τους συνεχείς πολέμους των Ρωμαίων στην Ανατολή άρχισε να αναγνωρίζεται περισσότερο η μεγάλη προσφορά τους στην πολιτεία. Επί εποχής μάλιστα του Ρωμαίου στρατηγού Γαΐου Μάριου (157 – 86 π.Χ.) , του επικαλούμενου "Τρίτου ιδρυτή της Ρώμης", οι προλετάριοι αποτελούσαν τη βασική πηγή στρατολόγησης ανδρών του ρωμαϊκού στρατού. Στη σύγχρονη εποχή ο όρος καθιερώθηκε από το Κομμουνιστικό Μανιφέστο που γράφτηκε στις αρχές του 1848 και κλείνει με την ιστορική φράση: « προλετάριοι όλου του κόσμου, ενωθείτε». O κοινωνικοπολιτικός όρος Προλεταριάτο  χρησιμοποιείται σήμερα για να οριοθετήσει μια από τις κοινωνικές τάξεις. 

Στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία ο όρος αυτός δεν υφίσταται ως χαρακτηρισμός κοινωνικής τάξης και έτσι με τον χρόνο στον Μεσαίωνα ο όρος προλετάριος χρησιμοποιούταν χαλαρά και γενικά με περιφρόνηση. Με τον γενικό αυτό χαρακτήρα έφθασε μέχρι τον 19ο αιώνα με νόημα όμως που ποίκιλλε ανάλογα με το πώς έκρινε ή θεωρούσε καθένας τον κοινωνικά "χαμηλότερο". Κριτήρια που λαμβάνονταν υπόψη την εποχή εκείνη ήταν διάφορα, όπως: βαθμοί ένδειας, εξαθλίωσης, οκνηρίας, βαριάς χειρωνακτικής εργασίας, αμάθειας, εγκληματικότητας κ.ά. 

Ως προλεταριοποίηση σήμερα ορίζουμε την κοινωνική και οικονομική υποβάθμιση ατόμων ή κοινωνικών στρωμάτων και την μετατροπή τους σε προλετάριους. Και τέλος ο μαρξιστικός όρος λούμπεν προλεταριάτο όπου λούμπεν σημαίνει στη γερμανική κουρέλι: περιγράφει το τμήμα του προλεταριάτου που λόγω της πλήρους εξαθλίωσής του βρίσκεται στο κοινωνικό περιθώριο και δεν έχει αναπτύξει ταξική συνείδηση.

Από πού και γιατί - ευθύνη

  Με τη λέξη ευθύνη ορίζουμε την υποχρέωση από μια θέση που κατέχει κάποιος να ανταποκριθεί σε ορισμένη εντολή, καθήκον ή υπόσχεση, αλλά και την υπαιτιότητα για όποια αρνητική εξέλιξη που έχει να κάνει με δόλο ή αμέλεια. Στην αρχαία Ελλάδα η εύθυνα, από το ρήμα ευθύνω, ήταν ένας θεσμός της αθηναϊκής δημοκρατίας που υποχρέωνε κάθε δημόσιο αξιωματούχο στο τέλος της θητείας του  να λογοδοτήσει δημόσια για τα πεπραγμένα του. Ο πολίτης που ασκούσε αυτόν τον δημόσιο έλεγχο ήταν ο εύθυνος -ενώ ο ελεγχόμενος αξιωματούχος ο υπεύθυνος. Ταξιδεύοντας προς τη ρίζα της λέξης φτάνουμε στο ρήμα είμι  του οποίου όλοι οι τύποι της οριστικής -είμι, εί, είσι, ίμεν, ίτε, ίασιν- χρησιμοποιούνται ως μέλλων του ρήματος έρχομαι, με τη σημασία θα έρθω, θα πάω. Τα θέματα του είμι είναι δύο, ει με έψιλον γιώτα, το ισχυρό και ι, γιώτα, το ασθενές. Από το ασθενές θέμα έχουμε πολλά παράγωγα.  Ι-τός,  είναι αυτός που μπορείς να τον διαβείς, ο αμαξιτός, ο βατός σε άμαξες, ο προσ-ιτός και ο απρόσ-ιτος. Επίσης

Εισ-ι-τήριο, εξ-ι-τήριο, ί-της (τολμηρός), ι-ταμός (θρασύς),ανεξ-ι-τηλος, αυτός που δεν σβήνεται, δεν ξεθωριάζει με το πέρασμα του χρόνου ή με ανθρώπινη επέμβαση και ι-θύς που είναι ιωνικός τύπος του επιθέτου ευθύς, δηλαδή ίσιος, ντόμπρος ευθύς χαρακτήρας. Ιθύς, ευθύς είναι αυτός που μιλάει στα ίσια χωρίς περιστροφές ή υπεκφυγές.  Η μετοχή ενεργητικού ενεστώτα του ρήματος ἰθύνω, ο ιθύνων είναι λόγιο αρχαιοπρεπές δάνειο που διαχρονικά περιγράφει αυτόν  που κατευθύνει, που καθοδηγεί, που είναι αρχηγός ή επικεφαλής και φυσικά έχει την ευθύνη. Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε στο νεολογισμό, τη σύνθετη λέξη «ανευθυνοϋπεύθυνος» που έπλασε η λαϊκή θυμοσοφία  για να στηλιτεύσει όσους ενώ κατέχουν θέση ευθύνης,  προσπαθούν με κάθε τρόπο να αποφύγουν την ανάληψη οποιασδήποτε ευθύνης. Τέλος το πλέον συνηθισμένο λάθος στη χρήση των λέξεων που συγκροτούν την ομάδα των παραγώγων τού ευθύνω σχετίζεται με τα ουσιαστικά ευθύνη και υπευθυνότητα. Το ουσιαστικό υπευθυνότητα δεν είναι συνώνυμο της ευθύνης, δηλώνει  τη συναίσθηση της ευθύνης, την απόλυτη επίγνωση και τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την ευθύνη.

Η Απώλεια είναι μόνιμη

 

 

 Nothing is permanent. Η Απώλεια είναι μόνιμη... Η στάχτη στη βιβλιοθήκη. Ψάχνω για φωτογραφία του. Έχω πολλές. Δε βρίσκω καμία. Κάτι κλαδιά που αχνοφαίνονται και λίγη στεριά, ένας λοφίσκος που κατηφορίζει στα χείλια του ορίζοντα, θάλασσα πλατιά, ένα σημάδι μαύρο, βάρκα ίσως... Κι ο ουρανός απέραντος κι αναποφάσιστος, περιορισμένος στο κάδρο, τις ύστατες αχτίδες ρουφά ανάμεσα απ' τα αχρησμοδοτημένα σύννεφα που  αντιγράφουν το χρώμα του νερού, ιπτάμενα αθώα ερπετά, κι ύστερα like και καρδούλες και δάκρυσα γαμώτο, κι ένιωσα ενοχές, γιατί άργησα να κλάψω, κι ύστερα  πάλι για τον λάθος λόγο... κοιμόμουνα. Δεν έχω ακόμα αποφασίσει για το κατηγορητήριό μου, κι εσύ μου λες πως θύμωσες με  την ανάρτησή μου. Κι εγώ θύμωσα κι έκλαψα... Επιτέλους.
. 

Από που και γιατί - Παροιμιακές φράσεις από τη Μυθολογία

 Παροιμιακή φράση είναι η φράση που ειπώθηκε ή γράφτηκε για ορισμένη περίπτωση και που χρησιμοποιείται έκτοτε ευρύτερα για άλλες παρόμοιες περιπτώσεις. Η Ελληνική μυθολογία, από τις πλουσιότερες πηγές παροιμιακών φράσεων που συναντάμε στον καθημερινό μας λόγο, είναι γεμάτη από μύθους που περιγράφουν  ανθρώπινες συμπεριφορές, άλλοτε πιο γενναίες και αξιοθαύμαστες σκιαγραφώντας ήρωες, και άλλοτε αμφιλεγόμενες και κατακριτέες από τους Θεούς, οι οποίες τελικά καταδικάζονται σε παραδειγματική τιμωρία. Το κέρας της Αμάλθειας, το μήλον της Έριδος, η πέτρα του Σίσυφου, το μαρτύριο του Τάνταλου, ο πακτωλός χρημάτων και
πολλές ακόμη παροιμιακές φράσεις από την Ελληνική μυθολογία  πλουτίζουν το λεξιλόγιο μας προσφέροντάς μας παραδείγματα προς μίμηση ή αποφυγή. Ο  παραμυθάς της Αρχαιότητας  Αίσωπος είναι ένας από τους μεγαλύτερους χορηγούς παροιμιακών φράσεων. "Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα" λέμε σ αυτόν που καυχιέται για ανύπαρκτα κατορθώματα... Επισημαίνοντας πως η ποιότητα υπερτερεί της ποσότητας  "Ένας αλλά λέων" απάντησε το λιοντάρι στην αλεπού που κοκορευόταν πως τα παιδιά που κάνει είναι πολύ περισσότερα, ενώ εκείνο κάνει μόνο ένα. «Σὺν Ἀθηνᾷ καὶ σὺ χεῖρα κίνει» λέμε  σε όσους τα περιμένουν όλα από το θεό ή την τύχη, χωρίς να κάνουν τίποτα οι ίδιοι σε μια δύσκολη στιγμή. Στον Αισώπειο μύθο η φράση  ειπώθηκε σε κάποιο πλούσιο Αθηναίο ναυαγό, ο οποίος, αντί να επιχειρήσει να κολυμπήσει ώστε να σωθεί, έκανε δεήσεις στη θεά Αθηνά να τον γλιτώσει. Και βέβαια "σπεύδε βραδέως" γιατί γελάει καλύτερα, όποιος γελάει τελευταίος, όπως γύρισε και είπε η χελώνα στον λαγό όταν τερμάτιζε πρώτη Στον… κλασσικό και ίσως πιο δημοφιλή μύθο του Αισώπου  

"Ο κόσμος όπου αισθάνομαι πιο άνετα, είναι ο Ελληνικός μύθος", έλεγε ο Αλμπέρ Καμύ. Ο Βολτέρος θεωρούσε πως "Η Μυθολογία είναι η πρωτότοκη αδελφή της Ιστορίας". 

Τέλος, για τον Αμερικανό θεωρητικό της Μυθολογίας Loseph Cambell,

ο μύθος είναι το μυστικό άνοιγμα μέσα από το οποίο οι ανεξάντλητες ενέργειες του σύμπαντος διαχέονται στην ανθρώπινη αντίληψη.

Από πού και γιατί - Αίολος

 Το όνομα Αίολος στην Ελληνική μυθολογία μας παραπέμπει κυρίως σε δύο μορφές, στον γιο του Ποσειδώνα και πατέρα των 12 ανέμων που τους  κρατούσε  μέσα στον ασκό του και τους άφηνε μετά από εντολή του Δία, και στον Αίολο της Θεσσαλίας, γενάρχη των Αιολέων. Από αυτόν κατάγονταν οι Αιολείς, που μαζί με τους Ίωνες, τους Αχαιούς και τους Δωριείς, θεωρούνται οι τέσσερεις προγονικές φυλές που συναποτέλεσαν τον κύριο κορμό  των Ελλήνων. Ο Ασκός που κρατούσε τους ανέμους μας είναι γνωστός απ' την Οδύσσεια κι έχει περάσει στο καθημερινό μας λεξιλόγιο  για να περιγράψει την άστοχη κίνηση από την οποία προέκυψαν πολλές καταστροφές. Στο ταξίδι προς την Ιθάκη ο Οδυσσέας με τους συντρόφους πέρασε από την Αιολία, όπου ο Αίολος τον φιλοξένησε και τον βοήθησε να συνεχίσει το ταξίδι του. αυτός Έκλεισε όλους τους ανέμους σε ένα ασκί και άφησε μόνο τον ούριο Ζέφυρο να πνέει ευνοϊκά. Με τη βοήθεια του Ζέφυρου ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του έφτασαν πολύ κοντά στην Ιθάκη. Αλλά κάποια στιγμή που ο Οδυσσέας αποκοιμήθηκε, οι σύντροφοί του άνοιξαν το ασκί, νομίζοντας ότι έχει χρυσάφι, και άφησαν ελεύθερους όλους τους ανέμους. Η θύελλα που  έστειλε τον Οδυσσέα πίσω στο νησί του Αιόλου, ο οποίος όμως δεν δέχτηκε να τον βοηθήσει και πάλι, τιμωρώντας τον για την ασέβεια των συντρόφων του.Η απληστία και η περιέργεια των συντρόφων που νόμισαν ότι ο Αίολος του είχε δώσει μαλάματα, χρυσάφι και ασήμι και άλλους θησαυρούς, τους οδήγησε στο καταστροφικό άνοιγμα του ασκού του Αιόλου. Έτσι λοιπόν για όποιον δρα με τρόπο που προκαλεί ανεξέλεγκτες συνέπειες, λέμε Άνοιξε τον ασκό του Αιόλου και με την ίδια περίπου συχνότητα, συναντάμε στον καθημερινό λόγο και την πληθυντική εκδοχή, δηλαδή τους ασκούς του Αιόλου που κάποιοι τον θεωρούν πιο παραστατικό για να τονίσουν το μέγεθος της συμφοράς. Οι γνώμες των ειδικών διίστανται για το πια εκδοχή είναι πιο δόκιμη, με τους περισσότερους όμως να καταλήγουν πως καμμιά από τις δύο δεν είναι λάθος. Το θέμα είναι είτε τον ασκό έιτε τους ασκούς, όπως και το κουτί της Πανδώρας  να μη τα ανοίγουμε. Το κοκτέιλ απληστίας και περιεργείας, έχει τις περισσότερες φορές τραγικές συνέπειες.

Από πού και γιατί - Χημεία

 

Με τη χημεία θα ασχοληθούμε σήμερα. Η Χημεία  είναι η θεμελιώδης, Φυσική επιστήμη,  η οποία ερευνά και μελετά τα χημικά στοιχεία και τις χημικές ενώσεις που αποτελούνται από άτομα, μόρια και ιόντα, επίσης τη σύνθεση, τη δομή, τις ιδιότητες, και τη συμπεριφορά τους, καθώς και τις αλλαγές που υφίστανται κατά τη διάρκεια  αντιδράσεων με άλλες ουσίες.  Λεξιλογικά η χημεία παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Στο Ετυμολογικό Λεξικό Χημικών Όρων στο λήμμα Χημεία με ήτα έψιλον γιώτα διαβάζουμε πως: "Η χημεία εικάζεται ότι προέρχεται από την αρχαία αιγυπτιακή λέξη κεμ (= μαύρος), διότι ως τέχνη και επιστήμη συνδέθηκε με την Αίγυπτο, που ονομαζόταν Μαύρη Γη. Υπέρ της εκδοχής αυτής συνηγορεί ο Ζώσιμος ο Πανοπολίτης, σύμφωνα με τον οποίο ο πρώτος των τεχνών λεγόταν Χημεύ(ς) (στην αιγυπτιακή γραφή: «Chêmi»)". Ο Νίκος Σαραντάκος στο ιστολόγιό του "οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία", χωρίς να απορρίπτει αυτήν την εκδοχή την οποία και αναφέρει, θεωρεί επικρατέστερη την άποψη ότι η ρίζα της λέξης βρίσκεται στη λ. χυμός ή χύμα με ύψιλον. Πράγματι στα πρωτοβυζαντινά κείμενα βρίσκουμε τη γραφή χυμεία με ύψιλον καθώς οι πρώτες ενασχολήσεις αφορούσαν τη φαρμακευτική χρήση των χυμών των προσμείξεών τους και των αφεψημάτων. Στη συνέχεια οι Αλεξανδρινοί αλχημιστές   ονόμασαν kimiya  την φιλοσοφική λίθο που αναζητούσαν κι επίσης kimiya, την τέχνη της αναζήτησής της. Με το άρθρο αλ η λέξη πέρασε στα λατινικά ως alchimia, και από εκεί στις νεότερες ευρωπαϊκές γλώσσες (alchemy, alchimie, κτλ.) απ’ όπου επέστρεψε μετά απ' όλες αυτές τις περιπέτειες και στα ελληνικά ως αντιδάνειο.  Η λέξη αλχημεία με την πάροδο του χρόνου έχασε την αίγλη της.  Σήμερα, ιδιαίτερα στον πληθυντικό χρησιμοποιείται με την αρνητική σημασία της δόλιας  ενέργειας ή συμπεριφοράς για την επιτυχία κάποιου σκοπού, (έκανε κάτι αλχημείες, ούτε που τις κατάλαβα, και κατάφερε να πάρει τη δουλειά), αλλά και για την παραπλάνηση  με στόχο παραπληροφόρηση (Η αντιπολίτευση καταγγέλλει ότι η Κυβέρνηση ότι με «με στατιστικές αλχημείες» προσπαθεί να εμφανίσει την ανεργία μειωμένη. Η σημερινή ονομασία “Χημεία”, “Chemistry”, καθώς και η πρώτη αναφορά σαν ξεχωριστή επιστήμη που την διαχωρίζει από την
Αλχημεία και τους αλχημιστές εμφανίστηκε πρώτη φορά το 1661 με την δημοσίευση του επιστημονικού βιβλίου “The Sceptical Chymist” από τον Robert Boyle ο οποίος θεωρείται ως ο ιδρυτής της σύγχρονης χημείας.